Coen Brummer & Daniël Boomsma, De canon van het sociaal-liberalisme

Beoordeling: 4 sterren

De canon van het sociaal-liberalisme is een leuk boek dat mij een stuk historie biedt bij de andere boeken die ik al over D66 las, zoals Langs de afgrond en Tussen ideaal en illusie. Je krijgt een mooi beeld van de grote lijn in de ontwikkeling van het sociaal-liberalisme. De eindredactie heeft gezorgd voor een zeer leesbare stijl die goed is doorgetrokken in de volledige bundel, ondanks de grote lijst auteurs die heeft bijgedragen.

Het enige minpunt van deze bundel is het feit dat het een dwarsdoorsnede die geen compleet beeld geeft. Het zijn momenten uit de geschiedenis, een beetje zoals bij Nederlandse Literatuur: een geschiedenis. Het levert interessante lijnen op, maar het is geen complete geschiedenis.

René Kneyber en Dorien Zevenbergen, De sluipende crisis

Beoordeling: 5 sterren

De sluipende crisis is een zeer leesbaar boek. Het biedt vele inzichten en is goed onderbouwd. Kneyber en Zevenbergen nemen je als lezer in grote stappen mee door de de problematieken die spelen in het onderwijsveld in de afgelopen decennia. Het geeft mij een goede basis om te zien de dingen die ik zie gebeuren in mijn school(omgeving) en het onderwijs in brede zin ergens aan op te hangen.

Inger Leemans & Gert-Jan Johannes, Worm en Donder

Beoordeling:

Het is lang geleden dat ik een deel van de Nederlandse Literatuurgeschiedenis gelezen heb. Het krijgen van kinderen maakt dat je minder tijd hebt om je op dit soort dikke pillen te storten. Het helpt wel nu deze boeken als e-book worden aangeboden via DBNL. Het neemt toch een stuk makkelijker mee in de trein op weg naar mijn werk.

Ik vond dit deel zeer leesbaar en interessant. In 2003 maakte ik kennis met de achttiende eeuw via de onvolprezen André Hanou. Het is (en dat benoemt Worm en donder ook) een eeuw met een wat flets literair imago. En dit boek helpt wel behoorlijk goed om dat beeld te kantelen.

Een belangrijk deel daarin is de opbouw van het boek: de thematische opbouw en de compacte samenvattingen aan het einde de hoofdstukken maken het een prettig te lezen boek.

Het is mooi om te zien hoe de samenstellers van thema naar thema springen en je als lezer meenemen door de eeuw. En mijn beeld van de 18e eeuw is ook goed bijgesteld op een aantal punten. Zo ervaar ik Bilderdijk in de geschiedschrijving als een 19e-eeuwse schrijver, maar ik ontdekte door Worm en donder, dat Kinker ongeveer even oud was en die is voor mij duidelijk 18e-eeuws. Met die bril naar het werk van Bilderdijk kijkend, snap ik mijn reactie op zijn literatuur ook beter.

In de rest van deze recensie zal ik de verschillende hoofdstukken kort bespreken:

De inleiding geeft een goede uitleg over de opzet en inhoud van het boek. Het eerste hoofdstuk steekt (zoals meer delen uit de reeks) eerst algemeen in. Het geeft een mooie beeld van wat literatuurgeschiedenis is: het maakt je ervan bewust dat ook de literatuurgeschiedenisschrijving een concept is dat duidelijke grenzen en constructies kent. Ook de vraag wat literatuur is komt voorbij. De laatste paragraaf is leuk en leerzaam als je ziet welke rol politiek en jouralistiek hadden in de taalontwikkeling. Maar past dit bij een literatuurgeschiedenis? Ja, taalontwikkeling speelt ook een rol in de literatuur, maar het past wat mij betreft meer bij een taalkundeboek. 2 –> boekgeschiedenis zelf niet zo gehad in mijns tudie, dus interessant, ook in vorige delen al

Hoofdstuk 2 laat mooi zien dat kwantitatief onderzoek ook steeds meer deel van de humaniora wordt. Dat wordt in dit hoofdstuk mooi gecombineerd met het Panpoëticon, wat veel meer een concreet object is vol met anekdotes. Het werkt bijna als een canonvenster of de stukken in het Rijksmuseum. Ook het beeld en zelfbeeld van schrijfsters is een fijne paragraaf.

Hoofdstuk 3 is een leerzaam en contextrijk hoofdstuk waarin je als lezer in de tijdschriftenopgang, ontwikkeling van de verschillende genootschappen en de kritiekontwikkeling fijn wordt meegenomen. Er wordt op een prettige manier ingezoomd op concrete schrijvers als Wyerman en Van Swaanenburg, maar altijd in de grote lijn. Ik heb veel geleerd en mijn beeld is flink genuanceerd.

De laatste paragraaf van hoofdstuk 3 en de eerste van hoofdstuk 4 gaan beide over toneel: dat is wel wat lang. De rest van het boek is veel afwisselender van opzet. Toneel viel altijd een beetje buiten mijn blikveld en dat maakt de informatie wel leerzaam en interessant, maar er zit ook nogal wat herhaling in (is mijn gevoel in elk geval). Voor een naslagwerk fijn, bij ononderbroken lezing minder prettig.

De rest van het hoofdstuk is bijna even fijn als hoofdstuk 3: goed geschreven en erg leerzaam. Het heeft mij een veel gedetailleerder inzicht gegeven in de opkomst van de roman. Die ontwikkelingen gaan veel verder dan Sara Burgerhart, Cornelia Wildschut en wat andere romans die ik had gelezen. Zo is het sentimentalisme langs mij heen gegaan in het verleden en die kennis heb ik nu wel. Dat geldt ook voor mijn kennis van Van Alphen: ik ken Van Alphen uiteraard van zijn kinderpoëzie. Ik laat mijn leerlingen daar elk jaar een onderzoekje naar doen in vwo 5. Maar ik wist niet dat hij ook een groot poëzietheoreticus was. Een zeer interessant hoofdstuk.

Na hoofdstuk 3 en 4 wordt het langzaamaan wat minder. Hoofdstuk 5 gaat mij wat te lang door op een wat specialistisch onderdeel. Met name paragraaf 5.2 (Hofdichten) ging wat te diep wat mij betreft. Ook rondom de fysicotheologie gaat het wat diep en wordt de kernboodschap iets te vaak herhaald. Gelukkig wordt hoofdstuk 6 weer wat interessanter: egodocumenten en kinderliteratuur. Deze minder specialistische onderwerpen zijn sowieso wat toegankelijker, maar ook de vele mooie voorbeelden en de schrijfwijze maken dit hoofdstuk makkelijker verteerbaar.

Hoofdstuk 7 is misschien wel het interessantste hoofdstuk uit Worm en donder. Dat heeft voor mij met name te maken met de algemene lijnen door de eeuw heen die hier worden getrokken. Ik ben een generalist en houdt van de grote ontwikkelingen in de geschiedenis. ‘De ander’ in tijd en ruimte behelst o.a. het Imaginaire Reisverhaal, een genre dat mij altijd erg heeft aangesproken.

Daarna loopt het rap af met mijn enthousiasme voor dit boek. Specialistische items als het Bijbelse epos (8.1), Psalmberijming en daarna in hoofdstuk 9 de relatie tussen macht en literatuur staan te ver af van onze wereld om inhoudelijk interessant te blijven. Hoofdstuk 8 heeft daarbij wel de plus dat het goed leesbaar geschreven is en veel beeldender (o.a. het psalmenbrullen en de paalworm) dan hoofdstuk 9. Dat heb ik dan ook grotendeels overgeslagen: te specifiek, te gedetailleerd en het leest niet fijn.

Het slothoofdstuk hecht het boek mooi af: goede samenvatting van wat er gebeurde in de 18e eeuw en de grote lijnen in de ontwikkeling worden helder. Al met al een zeer mooi, rijk, leerzaam boek. Het overgrote deel is goed leesbaar en concreet en helpt je om een goed beeld te krijgen van deze toch best interessante eeuw.

Rutger Bregman, De meeste mensen deugen

Ik ben al enkele jaren lid van de Correspondent en vaak vind ik de artikelen interessant, de houding soms pedant en arrogant, maar bij vlagen is men briljant. Rutger Bregman was dat allemaal in het filmpje van Davos 2019, maar in het laatste boek is hij eigenlijk alleen maar briljant.

De meeste mensen deugen is één van de beste boeken die ik in járen heb gelezen. Dat zou deels kunnen komen, omdat het mijn beeld van de wereld bevestigt; dat vinden mensen natuurlijk sowieso heel fijn om te lezen. Maar ik ga mijn vijf sterren niet alleen wijten aan de confirmation bias.

Het sluit ook aan bij ontwikkelingen die er elders te zien zijn, bij voorbeelden nog los van de voorbeelden uit het boek. Zo kreeg ik enkele jaren geleden een workshop over het School Wide Positive Behavior System: SWPBS. Daarin wordt aangegeven dat je als docent nu heel veel tijd besteedt aan negatief gedrag. Maar als je goed gaat kijken werkt 80% van de leerlingen ‘gewoon’ mee in de klas, 15% heeft een zetje nodig en die laatste 5% kost veel extra aandacht en energie. Terwijl die 5% nu vaak 80% van je beeld en aandacht vraagt.

De meeste mensen deugen leest bovendien heel snel, er worden gave (en bekende) onderzoeken besproken waarbij zowel het onderzoek als de weerleggingen uitgebreid aandacht krijgen. Ook de voorbeelden in de latere hoofdstukken zetten je wereldbeeld op een mooie manier in een ander perspectief. Het ultieme omdenkboek dat iedereen zou moeten lezen!

Pedro de Bruyckere, Klaskit

Beoordeling: 4 sterren

Ik heb Pedro de Bruykere een aantal keer gezien in de afgelopen jaren en hij is een leuke spreker. En iemand die onderwijstheorie combineert met de onderwijspraktijk. En dat is in Klaskit mooi samengekomen. Een boek met een stevige wetenschappelijke basis. Veel daarvan weet je al of merk je ook in je dagelijkse lesgeven, maar het is fijn dat zo compact bij elkaar te hebben. Het geeft fundament voor de manier waarop je elke dag de klas weer in kan. Leuk boek!

I am your father (regie: Marcos Cabotá & Toni Bestard)

Beoordeling: 5 sterren

I am your father is een prachtige documentaire. De ontwikkelingen die David Price meemaakt zijn goed in beeld gebracht en de film is een goede mix tussen uitleg, interview en interpretatie.

Bovendien wordt het verhaal in een breder perspectief geplaatst, waardoor het niet het rancuneuze verhaal van een gepasseerde acteur is, maar een document over een stuk historie. Bovendien is het een écht verhaal, waarin je als kijker mee kunt leven met Price. Invoelend en journalistiek tegelijk: een ware kunst.

Clare Lennart, Op schrijversvoeten door Nederland (boekenweekgeschenk 1955)

1955 Op schrijversvoeten door Nederland

Beoordeling: 4 sterren

Toen ik onlangs P.J. Ritter besprak, was ik niet zo gecharmeerd van zijn manier van schrijven, terwijl het Boekenweekgeschenk wel een mooi tijdsbeeld gaf. Het jaar ervoor werd door Clare Lennart wel een zeer charmant schrijversbeeld neergezet met Op schrijversvoeten door Nederland. Haar bezoek aan verschillende schrijvers bevat veel prachtige observaties en mooie metaforen. Ze zet bovendien een geweldig sfeertje neer: het zijn echte mensen in echte ruimtes die echte verhalen vertellen. Ritter is klinischer.

Satya Nadella, Hit refresh

Hit Refresh: The Quest to Rediscover Microsoft's Soul and Imagine a Better Future for Everyone by [Nadella, Satya, Shaw, Greg, Nichols, Jill Tracie]Beoordeling: 3 sterren

Een gegeven paard mag je niet in de bek kijken, maar een gegeven boek mag ik uiteraard wel beoordelen. En Hit Refresh heb ik cadeau gekregen van Microsoft, dus je beoordeelt niet alleen het boek, maar ook de baas van het bedrijf waar je het van cadeau kreeg. En ik heb wat mixed feelings over dit boek.

Satya Nadella is een interessante CEO met een brede visie op de samenleving, technologie en bedrijfsvoering. Ik herken in zijn verhaal de manier waarop Microsoft de laatste jaren is veranderd en ik zie dat onder andere terug in de Educator Community.

Maar het verhaal van Nadella had ook in een half zo dik boek gekund. Met name hoofdstuk 6 en 8 lijken eerder te zijn geschreven door de marketingafdeling van Microsoft: het is een reclamepraatje voor de nieuwste producten en productlijnen van het bedrijf. Ik krijg dan ook steeds meer het gevoel dat er een ghostwriter actief is geweest die na een paar interviews met Nadella het persoonlijke verhaal heeft gecombineerd met informatie uit het bedrijf.

Het is echter geen heel sterke ghostwriter, want er worden ontzettend veel opsommingen gehanteerd in het boek, wat het lezen erg saai maken. Om het nog wat opsmuk te geven wordt er veel verwezen naar boeken, teksten, filmpjes (TED) en andere bronnen. Een deel daarvan zal zeker zijn ingegeven door Satya Nadella, maar ook de ghostwriter zal hier zijn invloed hebben gehad.

Een interessant boek, maar wat saai, toch uiteindelijk uitgelezen.

 

Herbert Blankesteijn, Bitcoin & Blockchain – de ontregelende opmars van cryptocurrency’s

Bitcoin & Blockchain: alles over digitale valuta en de onderliggende technologie. Bestel bij Scripta met 15% korting!

Beoordeling: 5 sterren

Er komen vele boeken over de blockchain uit op dit moment, maar over Bitcoin en blockchain van Herbert Blankesteijn ben ik superenthousiast. De opzet van het boek houdt het midden tussen een socratische dialoog en de Frequently Asked Questions op de gemiddelde website: vragen waar de lezer mee zit worden direct beantwoord. De tekst leest daardoor prettig, omdat je in korte heldere zinnen echt in gesprek lijkt te zijn met de schrijver.

Bovendien wordt er zeer toegankelijk antwoord gegeven op zelfs de lastigste onderdelen van de blockchain. Het hashen van documenten voor vastlegging in een blockchain (blz. 110) is bijvoorbeeld een van de lastigere en abstractere onderdelen van de blockchain:

Je zou het kunnen zien als het afstempelen van een blok. Een belangrijk begrip hierbij is de ‘hash’. Een hash is niets anders dan een controlegetal. Elk digitaal bestand kun je op allerlei manieren zo’n controlegetal bezorgen. Het controlegetal van een pagina vol cijfers kan de optelsom zijn van al die cijfers. Het is de bedoeling dat je op grond van het origineel makkelijk zo’n hash kunt bepalen (bijvoorbeeld ter controle of een bestand ongeschonden is aangekomen), maar het omgekeerde niet. Je kunt niet uit het controlegetal het bestand zelf reconstrueren. Ook een pagina tekst kun je, volgens bepaalde afspraken, een hash geven.

Wat verder opvalt aan het boek is de actualiteit van de voorbeelden. Blankesteijn lijkt tot aan het ter perse gaan geschaafd te hebben en zaken te hebben toegevoegd. Zo kun je bijvoorbeeld de samenwerking tussen Walmart en IBM (uit mijn vijfde podcast) in het boek aantreffen.

Het laatste hoofdstuk, waarin staat wat je als bedrijf met de blockchain zou kunnen doen vond ik het spannendst om aan te beginnen. Dit vanwege mijn ervaringen met Blockchain organiseren van Paul Bessems en Walter Bril. Bessems is enkele malen in het radiprogramma BNR Digitaal van Blankesteijn te gast geweest, maar als het op boeken schrijven aankomt, zijn de mannen verder van elkaar verwijderd dan wie ook.

Blankesteijn is in dit hoofdstuk nog steeds toegankelijk, hij spitst zijn hoofdstuk toe op enkele hoofdthema’s (bankenwereld, supply chain, pensioenen en liefdadigheid) en noemt daar enkele van de bekende voorbeelden zoals die van de pizza, betaalt met Bitcoins.

Bitcoin en blockchain is een leuk, toegankelijk boek en het beste eerste opstapje voor iedereen die wil weten wat de blockchain is. Bovendien is het grappig dat de schrijfperiode van het boek af te leiden is uit de waardeontwikkeling di die Blankesteijn noemt in verschillende hoofdstukken van zijn boek. Jammer van enkele slordigheden bij het drukken (“hij wilt“, blz. 108 (of is dit taalverandering) en de onbegrijpelijke halflege bladzijde 163). Herbert Blankesteijn kon mij eind jaren ’90 al superenthousiast krijgen voor de nieuwste PC-technologie met ComputerPlus van Teleac (uitgebreid op Youtube te vinden). Mij verder enthousiasmeren lukt nu opnieuw met dit boek.