In de media: Tjipcast

Medio juni 2020 heb ik over blockchain en onderwijs mogen praten met Tjip de Jong voor zijn Tjipcast. Deze is zowel te vinden op Tjips eigen website als op Managementsite.nl

De website van de Tjipcast
Managementsite.nl

Reactie op Scholenreis van D66

Als reactie op de Scholenreis van Jan Paternotte en Paul van Meenen, ben ik eens teruggegaan naar de vorige Onderwijsvisie van D66, gemaakt door het toenmalige Kenniscentrum. In 2008 ging een projectgroep daarmee aan de slag en in 2009 verscheen het rapport. Uit dat rapport heb ik de bulletpoints gehaald. En met die in de hand ga ik eens kijken naar de voorgestelde ideeën van nu. En om de conclusie vast te verklappen: de meer abstracte visie van toen en de meer concrete invulling van nu liggen behoorlijk in elkaars verlengde.

  • Ieder individu heeft recht op een minimumniveau van onderwijs dat zoveel mogelijk mensen in staat stelt zelfstandig en onafhankelijk hun leven in te richten.

De basisuitspraak die we in 2009 deden wordt in de nieuwe voorstellen goed concreet ingevuld: met een voorschool geef je iedereen ongeacht opvoeding dezelfde kans bij de start van zijn ontwikkeling en met een verlengde schooldag zet je dat door in het basisonderwijs. Ook met de uitspraken die worden gedaan over de inclusieve school, waar iedereen zijn plekje kan en mag vinden en ondersteuning dichtbij is. Zo zorgen we voor een fundering voor iedereen om zijn leven op te bouwen.

  • Mensen hebben verschillende talenten en capaciteiten en daarom moet er ruimte zijn voor maatwerk in opleidingstempo en -niveau.

Mijn ervaring is dat iedereen wel eens in zijn leven door het ijs zakt. De een wat vaker dan de ander, de een wat harder dan de ander. We doen nu net alsof er drie soorten leerlingen zijn (vmbo, havo, vwo) en als je dat niet kan is er praktijkschool en als je daar te slim voor bent krijg je hoogbegaafdenonderwijs. In de nieuwe concrete plannen komt maatwerk en ondersteuning op maat regelmatig terug: een prima uitwerking die misschien nog wel in de structuur wat aanvulling verdient. Gaan we nog toewerken naar een diploma? Of gaan we dat flexibeler inrichten? Ik ben benieuwd naar de ideeën van en vanuit D66 hierover.

  • De school is een belangrijke plek voor de ontwikkeling van sociale vaardigheden.

Op het punt van socialisatie zie ik weinig terug. Paternotte en Van Meenen blijven uit het vaarwater van Curriculum.nu, maar ik ben wel benieuwd wat onze fractie daarvan gaat vinden. Hopelijk komen ze later in dit traject met uitspraken hierover.

  • Onderwijs draagt bij aan burgerschapsvorming en maakt leerlingen bewust van democratische normen en waarden.

Grappig genoeg zeiden wij dit 10 jaar geleden nog voor zaken als Trump, fakenews, social media en Brexit een rol speelden in het maatschappelijk debat. Het blijft geen vanzelfsprekendheid dat democratie en rechtstaat blijven bestaan; daar moet je aandacht aan blijven geven. Ook hier is de vraag wat D66 gaat vinden van de burgerschapsvorming binnen Curriculum.nu.

  • Het onderwijs mag niet misbruikt worden om utopische maatschappijveranderingen tot stand te brengen.

Ook hier zie je de laatste 10 jaar discussie over: islamitisch onderwijs en bijzondere onderwijskundige concepten staan ter discussie. Maar aan de andere kant vinden we ook dat artikel 23 een belangrijk liberaal idee is, dat je vertrouwen hebt in de docent, de ouder en de mens dat hij in onderling verband onderwijs kan organiseren. Ook de commissie Dijsselbloem sluit hierbij aan. Net zoals ik me afvroeg bij de democratische normen en waarden vraag ik me bij dit punt ook af wat D66 hiervan vindt. Het ontbreekt wat mij betreft in de nieuwe visie.

  • Standaardisering van curricula en eindtermen is zinvol zolang het als middel, niet als doel, wordt beschouwd.

Over Curriculum.nu is de afgelopen maanden heel veel gezegd. Langzaam wordt duidelijk dat er een programma gaat komen voor 70% van de lestijd. Die 70% moet duidelijk gevuld worden en (mede naar aanleiding van de podcast die ik erover maakte) de inhoud veel regelmatiger dan nu geactualiseerd. Op die manier ontstaat ruimte voor maatwerk: maatwerk in de klas omdat je 30% van je tijd eigen thema’s kunt inbrengen en maatwerk in het systeem, omdat je een snellere aanpassingscylcus hebt. En belangrijk voor elke docent: loslaten. Niet elk onderwerp móét en zál altijd onderdeel zijn van het basiscurriculum.

D66 kan strikt genomen nog niet veel op dit punt: het vervolgtraject van Curriculum.nu moet hier eerst inhoudelijke stappen in zetten.

  • Selectie mag niet onomkeerbaar zijn. Mensen moeten opleidingen kunnen stapelen, omwegen kunnen bewandelen of als laatbloeier ontluikende talenten kunnen ontwikkelen.

Dit onderdeel ontbreekt wat mij betreft nog wat te veel in de nieuwe onderwijsvisie van de partij. In de visie op maatwerk voor het voortgezet onderwijs zie je wel het een en ander, maar er kan nog zoveel meer. Het systeem wordt nog niet fundamenteel aangepakt en om met dit punt iets te kunnen, zul je naar een aantal essentiële onderdelen van ons onderwijsgebouw moeten kijken.

  • Maatwerk is nodig om mensen op de voor hen beste plek te krijgen.

Nou, dat zien we terug nu. Met terugwerkende kracht lijkt dit een ontzettend open deur, maar 12 jaar geleden was het woord maatwerk nog iets dat rondom zaken als de Sudburry school of Iederwijsscholen hing; het was nog geen mainstream.

  • Opleidingen bereiden voor op werk met hoofd, hart of handen, waarbij de nadruk ligt op respectievelijk cognitieve, sociale en ambachtelijke vaardigheden. Er is geen hiërarchie tussen de categorieën. Wel zijn er binnen die categorieën niveauverschillen.

Ook hier zie je dat we behoorlijk vooruitstrevend schreven in 2008/2009. De discussie over mbo’ers studenten noemen, ‘hoger’ en ‘lager’ opgeleid, het is in 2019 allemaal voorbij gekomen. Maar niet 10 tot 12 jaar terug. En wat mij betreft moet hier in het onderwijssysteem meer gebeuren en dus ook in de nieuwe onderwijsvisie van D66.

  • Een kerncurriculum en de leerplicht zijn noodzakelijk voor een minimumniveau van zelfredzaamheid op de arbeidsmarkt.

Dit punt is zojuist al besproken, dat zal ik niet nog een keer doen.

  • Het onderwijs moet een brede basis bieden aan leerlingen en studenten.

Ik zie in de verschillende punten twee botsende uitgangspunten: een brede basis en maatwerk tegelijk. Toch moet dat kunnen: brede basis in inhoud en toch ruimte voor verschillende manieren, accenten en eigen aanvullingen vanuit school of leerling. Die botsing, die heel goed past bij de richtingwijzers van D66, past dan ook goed bij de sociaal-liberalen.

  • Het ‘leven lang leren’ is in eerste instantie een individuele verantwoordelijkheid of de verantwoordelijkheid van werknemers en werkgevers onderling.

Een punt dat in de scholenreis en de nieuwe onderwijsvisie nog niet terugkomt, maar maatschappelijk wel behoorlijk veel aandacht krijgt. In onze visie (2009) legden we de verantwoordelijkheid hiervoor bij werkgevers en werknemers onderling, maar ik denk dat de overheid hier meer in moet gaan sturen. Dit gaat niet vanzelf gebeuren en hier moeten we mensen kansen en zekerheid bieden.

Kortom, de scholenreis en de onderwijsvisie liggen behoorlijk in lijn met wat we in 2008 hebben besproken en in 2009 publiceerden, maar de uitgangspunten zijn nog te smal. Zowel kwalificatie, als socialisatie als allocatie verdienen aandacht. Ga daar mee aan de slag Jan Paternotte en Paul van Meenen!

De Nederlandstalige onderwijspodcasts

Nu ik zelf een onderwijspodcast maak, heb ik met nog meer interesse naar diverse van mijn concullega’s geluisterd. In deze bijdrage een overzicht van de mij bekende Nederlandstalige onderwijspodcasts en mijn persoonlijke oordeel hierbij.

En ja, het gevaar is dat het beeld ontstaat dat ik mijn collega’s bij de enkels afzaag om als enige glorieuze podcast in dit veld over te willen blijven. Maar dat is niet het geval. Ik beluister vele van deze podcasts regelmatig en we kunnen elk met onze eigen aanpak prima naast elkaar bestaan.

1. Pictio Onderwijspodcast
De leukste podcast maken Wytze Niezen en ik natuurlijk zelf, de Pictio Onderwijspodcast. Het is niet alleen leuk om te luisteren naar een podcast, maar zelf in gesprek met interessante gasten en dat delen met anderen is misschien nog wel veel leuker! Elke maand een interessant thema en dan één of twee gasten daarbij uit het werkveld. Je vindt de Pictio Onderwijpodcast op elk denkbaar platform, en in elk geval via de onderstaande link.
https://anchor.fm/pictio-onderwijspodcast

2. Meesterwerk
Meestwerk is begonnen als podcast van Jan Jaap Hubeek en inmiddels een audiocollectief met meerdere podcasts. Hubeek is onderwijsmanager educatie bij de pabo in Leiden. In zijn eerste podcastreeks bezoekt hij mensen die innoveren in het onderwijs, over de laatste ontwikkelingen op onderwijsgebied en het ondernemerschap vanuit docenten of onderwijsbetrokkenen. De serie leunt daarbij, zeker in het begin, wel wat sterk op wat er zich in Amsterdam en omstreken afspeelt, maar dat verbreedt zich in de loop van de tijd wel. Hij heeft echt de voorhoede van onderwijsontwikkelingen te pakken, zoals de Agora, Iederwijs of scholen met mindfullness op het curriculum. Maar dit soort tegendenkers zetten je wel weer aan het denken over je eigen praktijk. In de latere afleveringen gaat Hubeek breder kijken en gaat hij diverse samenwerkingen aan of maakt korte series over specifieke thema’s als hoogbegaafdheid.
https://janjaaphubeek.nl

3. Opgejaagd
Ik was echt geïntrigeerd door de serie Opgejaagd. De strijd van Jennifer Petterson bij haar kennismaking met de Nederlandse kinderopvang en het Nederlandse onderwijs maak je van dichtbij mee. Moet het gezin naar Zweden gaan, naar het onderwijs uit haar geboorteland dat ze veel beter vindt dan wat ze bij haar kinderen ziet gebeuren? En waarom doen we in Nederland wat we doen? Een persoonlijke en interessante kennismaking met onze eigen kijk op kinderen.
http://www.vpro.nl/opgejaagd

4. Het mysterie van de goede leraar
Marcel van Herpen, die samen met Peter Heerschop ook de podcast Onderwijs vandaag! maakt, scoort wat mij betreft nog beter met Het mysterie van de goede leraar. Een persoonlijke zoektocht naar wat een leraar tot een goede leraar maakt. Daarbij gaat het om een persoonlijke zoektocht waarbij gesprekken met Van Herpens moeder, zijn inspiratiebronnen en vele anderen in het onderwijsveld een beeld geven van wat een leraar een leraar maakt. Interessant, maar ik kan me ook voorstellen dat het na veel afleveringen gaat vervelen. En hoe lang de reeks gaat duren is op dit moment (september 2020) nog onbekend.
https://anchor.fm/jan-peels

5. Tjipcast
Tjipcast is de tweewekelijkse podcast (en video) van dr. Tjip de Jong over leren, veranderen, samenwerken, leiderschap of innoveren. Onderwerpen als goed rekenonderwijs, autonomie en zelfsturing en nieuw organiseren komen onder andere voorbij; onderwijs is een deel van deze podcast. Dat snijvlak van leren, leiderschap en innovatie sluit aan bij het zelfstandig ondernemerschap van De Jong en levert regelmatig interessante gesprekken op, soms wat meer binnen het primaire proces in het onderwijs, meestal wat meer daarbuiten. Maar voor docenten die breder willen kijken of voor mensen van buiten het onderwijs die met hun werkzaamheden op het snijvlak van onderwijs zitten een echte aanrader.
https://tjipcast.nl/

6. Onderwijs vandaag!
In coronatijd zijn Peter Heerschop en Marcel van Herpen gestart met hun podcast Onderwijs vandaag! En daarmee zijn ze met stip binnengekomen in dit overzicht. In de eerste paar afleveringen, die nogal PO-gericht lijken, blijken de heren goede, snelle interviews te maken. Bovendien is het leuk dat er leerlingen in de podcast worden geïnterviewd. Je merkt dat Heerschop en Van Herpen gewend zijn om radio te maken, te interviewen en te spreken in het openbaar. De sfeer is positief en vrolijk, waardoor je er lekker naar luistert. Een verdiende vierde plek bij mijn favorieten.
https://centrumpedagogischcontact.nl/podcast/

7. De 4 sleutels voor een effectieve les
De 4 sleutels voor een effectieve les is de podcast van het onderwijsadviesbureau met dezelfde naam. De 4 sleutels geeft trainingen en maakt materialen voor basisscholen gericht op het instructiegedrag en het ontwikkelingsgerichte gesprek daarover. Theo Wildeboer spreekt hierin elke keer met een deskundige, vaak van universiteiten, over een krachtige les. Evidence-informed je les vormgeven is het uitgangspunt. Interessant materiaal, ook voor iedereen die lesgeeft buiten de basisschool. Al zou er in het gesprek wat mij betreft soms iets scherper gesneden mogen worden.
https://www.deviersleutels.nl/podcast/

8. Onderwijspraat
Onderwijspraat is een startende (juni 2020) podcast van een jonge studente/docente die de pabo aan het afronden is. In de openingspodcast geeft Sanne de Bruijn aan dat ze een podcast wil maken voor afstuderende en startende docenten en iedereen met affiniteit met onderwijs. De stijl en onderwerpaankondiging doet mij denken aan de Amerikaanse podcast van Angela Watson. De eerste afleveringen zijn concreet, helder en inderdaad gericht op het nieuwe publiek. Ze zal nog wel moeten werken aan haar tone of voice: de stem van De Bruijn is prettig om naar te luisteren, maar er klinkt wel een wat ingestudeerde toon in door en het lijkt alsof ze tegen leerlingen van een jaar of 8 praat in plaats van studenten/startend docenten. Dat verbetert gelukkig wel met de aflevering.
https://anchor.fm/sanne-de-bruijn

9. De krachtige leraar
Ze zijn al een tijdje bezig en ik heb ze pas veel later ontdekt: De Krachtige Leraar. Leuke podcasts over het leraarschap. Goede interviews met docenten en achtergronden. De interviewers komen in het begin wat onzeker over, maar dat verbetert snel in de volgende afleveringen. Toch blijf ik me ergeren aan de wat rommelige stukjes (eruit snijden) en het voorbereide lijstje vragen (niet expliciet noemen, niet afvinken en vooral niet dat voorlezen van een vraag en de constatering dat deze al beantwoord is). Maar er zitten in deze podcast zeker heel goede afleveringen en interessante gasten met zowel inhoudelijk als qua (culturele) achtergrond een grote diversiteit.
https://www.krachtigeleraar.nl

10. Pdcst drieëntwintig
Pdcst driëntwintig gaat over artikel 23 van de grondwet, de vrijheid van onderwijs. Het is een interessante, goed gemaakte podcast over een thema dat aan de ene kant heel specifiek is, maar dat aan de andere kant ook het hele onderwijs raakt. Iets meer uitleg over het artikel aan het begin van de reeks was wel fijn geweest voor beginnende luisteraars. Verder is duidelijk dat het uitgangspunt van Verus, de vereniging voor katholiek en christelijk onderwijs in Nederland, is dat het artikel en een uitgesproken bijzonder onderwijs iets goed is. Wel een leerzame podcast!
https://anchor.fm/verus

11. Nablijven met…
De podcast Nablijven met… is een initiatief van Ruimte voor leren, een project van onderwijsadviesbureau Schoolinfo. Het zijn leuke gesprekken over thema’s in het voortgezet onderwijs. De geluidskwaliteit is door de coronacrisis niet altijd optimaal, maar dat geldt voor meer podcasts. De focus van de podcast ligt op innovatie. Daardoor lijkt de podcast nogal op die van Meesterwerk (zeker de eerste afleveringen van Hubeeks podcast), maar Schoolinfo kiest andere en originele gesprekspartners, waardoor je wel wat nieuws leert. De interviewer is helder en leidt het gesprek goed. Een leuke aanwinst in het podcastlandschap.
https://ruimtevoorleren.schoolinfo.nl/podcasts-nablijven-met/

12. Dit gaat van jullie eigen tijd af
Deze podcast richt zich op de docent in de klas. Academy4Learning verzorgt bijscholing voor leraren in het po, vo en mbo op het gebied van digitale geletterdheid, didactiek en pedagogiek. De podcast is daar ook op gericht: in gesprek met een deskundige tips en advies geven voor het beter doceren in de klas. Interessante gesprekken, beknopt in 30 minuten.
https://www.academy4learning.nl/podcast/

13. Episch Onderwijs Podcast
De episch onderwijs hoort bij het Youtubekanaal van enkele docenten. Zij hebben jarenlange ervaring met het maken van videos voor hun leerlingen, maken nu ook videos voor docenten en zijn van daaruit met het medium podcasten begonnen. Hun doelen, benoemd in de eerste aflevering, maken ze nog niet helemaal waar. Zo willen ze geen ballast, tot de kern komen en daaruit lessen leren. Maar in de eerste afleveringen zit nogal wat joligheid en gespreksstof die in mijn oren als ballast overkomt. Bovendien vermoed ik dat de heren wat te veel naar Man man man, de podcast geluisterd hebben. Maar ze zijn geen bekende radio-dj’s, ze zijn docenten. Wel leuk, maar ze moeten nog wel wat groeien.
https://epischonderwijs.nl/podcast/

14. Kennisnet podcast
Kennisnet is voortgekomen uit het PO, VO en MBO als onafhankelijk expertisecentrum en diensteverlenr op het gebied van ICT-gebruik in het onderwijs. En daarover gaat de al behoorlijk lang bestaande podcast van Kennisnet ook over: ICT en onderwijs. Leuke gesprekken waarin de gidsfunctie van Kennisnet duidelijk uit naar voren komt: zowel praktische en technische onderwerpen als trends, bijvoorbeeld Artificial Intelligence, komen naar voren. Een leuke podcast voor wie interesse heeft in dit specifieke gebied.
https://kennisnet.libsyn.com/

15. De professionele dialoog
Hartger Wassink richt zich met zijn podcast op de onderwijsbestuurder. Als consultant sluit dit goed aan bij zijn professionele werkzaamheden. Hij interviewt bestuurders van scholen, scholengroepen, samenwerkingsverbanden en dergelijke en bespreekt de wijze waarop zij hun (onderwijs)organisatie aansturen. Leuke gesprekken, maar na een aflevering of vijf is het wel tijd voor een wat professionelere microfoon, want het klinkt allemaal wel erg hol.
https://professioneledialoog.nl/publicaties/

16. Buiten de krijtlijnen
Buiten de Krijtlijnen is een Vlaamse podcast over onderwijs. Begonnen in 2017 heeft de podcast zijn activiteiten begin 2019 weer opgepakt. Gesprekken met experts, docenten, directeurs en pedagogen om onderwijsvraagstukken te bevragen en beantwoorden. De podcast lijkt in zekere zin op mijn eigen Pictio Onderwijspodcast, maar dan vanuit het Vlaamse onderwijs. Bij de eerste afleveringen is de audiokwaliteit (via Skype) nogal wisselend en dat is jammer. Dat wordt in de latere seizoenen een stuk beter, maar een blijvend probleem vind ik de soms wat langdradige gesprekken. Dat is met name in de afleveringen in de reeks “De leraarskamer” waarin een aantal docenten de actualiteit bespreekt. Vaak twee uur lang en dat is net wat te veel na een dag zelf doorbrengen in een personeelskamer op een school. Maar ook in de reguliere eenuursafleveringen zit soms wat herhaling en wat slappe stukken in de gesprekken die met wat meer montage sterker waren geweest.
https://buitendekrijtlijnen.simplecast.com/

17. Onderwijspodcast.nl
Zo is ongeveer op hetzelfde moment als de Pictio Onderwijspodcast ook Onderwijspodcast.nl begonnen. De eerste drie afleveringen waren een tweegesprek over de laatste onderwijsnieuwtjes. Het bleef nogal hangen in een gesprek van twee mannen over wat er in het nieuws is geweest: het voegt voor mij niet zoveel toe om hiernaar te luisteren. Maar de daaropvolgende afleveringen trekken de heren het land in. Niet altijd mijn onderwerpen, maar een leuke middenmoter in het onderwijspodcastlandschap.
www.onderwijspodcast.nl

18. De Amac Onderwijs Podklas
In april 2020, midden in de coronacrisis, startte Amac met de Amac Onderwijs Podklas. De podcast richt zich volledig op digitaal onderwijs en met de coronacrisis hebben ze een vliegende start kunnen maken. Het zijn leuke gesprekken, een goed gemaakte podcast, maar het onderwerp wordt mij persoonlijk op de langere termijn wat eenzijdig. Ook de (logische) focus op Apple-producten wordt opvallender als je langer luistert. Wellicht dat meespeelt dat ik al best veel weet over digitaal lesgeven, waardoor er weinig nieuws voorbij komt voor mij.
https://podtail.nl/podcast/amac-onderwijs-podklas/

19. De Grote Pauze Podcast
Eind oktober 2019 startte het LAKS met De Grote Pauze Podcast. Een podcast voor en door middelbare scholieren. De eerste aflevering belooft een compact gesprek (10 minuten) over een actualiteit van het onderwijs. Leuk om te zien dat het LAKS op deze manier probeert de achterban te bereiken via dit medium. De gesprekken zijn soms minder goed, soms wat beter, maar het geeft een leuk inzicht in het werk van het LAKS.
https://open.spotify.com/show/0eKviVTp7vwc0rXl7dvabL

20. Podcast in de klas
‘Podcast in de klas’ doet wat er beloofd wordt: gesprekken direct vanuit de klas; interviews met leerlingen en docenten. Dit is een podcast over onderwijs. Over wat leerlingen en docenten bezighoudt op school, maar vooral in de klas. Roberto Cristofoli werkt zelf als docent aan het Mondriaan college in Oss en de eerste paar afleveringen richten zich op het voortgezet onderwijs: leerlingen uit havo 3 en docenten van (zijn eigen?) middelbare school.
https://podcastluisteren.nl/pod/Podcast-over-onderwijs

21. Podcastseries van Jan Jaap Hubeek
Jan Jaap Hubeek kennen we van Meesterwerk hierboven in de lijst. In opdracht maakt hij ook podcastseries voor andere organisaties. Hubeek is zijn steady zelf in deze series. Je merkt wel duidelijk dat het opdrachten zijn, omdat het potentiële publiek voor deze podcasts niet zo groot is.

Taskforce Ontwikkelingsgericht Onderwijs (TOO)
Het interviewen van deze taksforce past wel bij Hubeek: waar Meesterwerk begon met het onderzoeken van de kanteling van het onderwijssysteem, de mensen die voorop lopen inverandering, geldt dat ook voor de taskforce. TOO wil het leerstof-jaarklassensysteem vervangen door een meer ontwikkelingsgericht onderwijssysteem. Wat mij bij deze reeks wel stoort is dat bij een enkele opname de microfoon van de mede-interviewster niet aan stond en de gesprekken niet zo scherp zijn gemonteerd als bij Meesterwerk.
https://feeds.captivate.fm/taskforce-ontwikkelings/

Leve het onderwijs
Leve het onderwijs is een manifest van bestuurders in het onderwijs. De opzet is gelijk aan de podcastreeks over de taskforce, maar de inhoud is mij te vaag. Bestuurders met holle frasen is mijn samenvatting. Dat ligt niet aan de interviewer, dat ligt aan het onderwerp. Helaas een echt niche podcast, want hier kan menigeen in het onderwijs niet veel mee.
https://levehetonderwijs.nl/podcasts

Stichting Onderwijs primair
Stichting onderwijs primair heeft Hubeek gevraagd voor één gesprek met de directeur om te kunnen gebruiken als een soort nieuwsbrief. In plaats van een geschreven interview is het een te beluisteren interview. Interessant voor medewerkers van de stichting, maar echt een particulier product.
https://janjaaphubeek.nl/stichting-onderwijs-primair/

22. Maarten&Gijsbert
Maarten en Gijsbert gaan in gesprek met mensen over het onderwijs, maar ze richten zich specifiek op verrassende, inspirerende en grensverleggende onderwijspraktijken. Ze willen in de komende jaren bijdragen aan een duurzaam educatienetwerk; een flexibel netwerk, dat in inhoud en vorm past bij de uitdagingen van onze tijd en bij datgene waar scholieren, studenten, maar ook degenen die school achter de rug hebben, zelf zeggen behoefte aan te hebben. Leuke gesprekken, maar wel twee keer met dezelfde gast in drie afleveringen. Verder is de verschijning van de podcast zeer onregelmatig en dat wil je als luisteraar liever niet.
http://www.maartenengijsbert.nl

23. Gespreid Leiderschap
De podcast van de Academie voor Gespreid Leiderschap richt zich specifiek op het thema gespreid leiderschap in het onderwijs. Frank Hulsbos gaat in deze serie in gesprek met mensen om te onderzoeken waar je tegenaan loopt wanneer je gespreid leiderschap in de praktijk brengt. De gesprekken zijn op zich interessant, maar wel voor een heel specifiek publiek (mensen die deze vorm van leiderschap willen inzetten). En daarmee voor een niche.
https://www.gespreidleiderschap.nl/podcast

24. VO leest
VO leest! is de podcast van Het leesbureau. Maandelijks praat John Schrijnemakers in toerbeurt met een van vier docenten die allen spraakmakend zijn in hun specialisme. De podcast biedt een inkijkje in wat zij hun leerlingen bieden op het gebied van vakdidactiek en leesplezier. Bovendien bevat de podcast veel boekentips. De gesprekken zijn op zich interessant, maar wel voor een heel specifiek publiek (docenten Nederlands in het voortgezet onderwijs).
https://www.hetleesbureau.nl/podcast-vo-leest/

25. Tikkie Podcast
De Tikie Podcast wordt gemaakt door Erno Mijland en Pierre Pas. Ze geven zelf al aan dat het een tikkie onderwijs, een tikkie tech, een tikkie cultuur enzovoorts is. Alles vanuit hun eigen brede interesse. Maar daardoor zijn de eerste afleveringen vooral wat onsamenhangende gesprekken waar ook onderwijs in voorbij komt. Vanaf aflevering vijf gaan ze thematischer aan de slag en richten ze zich specifieker op het onderwijs. Dat format lijkt beter te werken. Ze willen graag een soort Rudy en Freddy show zijn, maar daar zijn ze wat mij betreft nog ver van verwijderd, maar er zit wel progressie in.
http://www.tikkiepodcast.nl

26. Nivoz Podcast
De Nivoz Podcast wordt gemaakt door verschillende makers. Die van Jan Jaap Hubeek zijn interessant, maar die door de andere makers zijn ontzettend saai: langdradig, weinig scherpe vragen, stiltes in het gesprek, te lang doorgaan op een onderwerp. Het voelt een beetje alsof je bij zo’n veel te lange studiedag zit, op het verkeerde moment in het schooljaar, waar je niet op zat te wachten, verplichte aanwezigheid, met een spreker die er vooral voor zichzelf lijkt te staan en met informatie die niet aansluit bij jouw leerbehoefte. Gelukkig kun je deze uitzetten en een echt studiedag niet.
https://nivoz.nl/podcast

27. Efficiënt onderwijs
Efficiënt onderwijs is ook een Vlaamse podcast, horende bij de website Efficiëntonderwijs.be. Stijn Derudder wil het secundair onderwijs in Vlaanderen versnellen en efficiënter maken en gaat in gesprek met diverse deskundigen over verschillende onderdelen van het secundair onderwijs, variërend van gevechtskunst tot geschiedenis en van de militaire school tot informatica. Ik vind de eerste reeks gesprekken soms wat te lang duren en niet altijd super interessant. Ook de relatie met de website die erbij hoort snapte ik niet altijd helemaal. In 2020 is de podcast herstart vanuit een nieuw concreter idee voor het onderwijs in Vlaanderen. De ideeën worden als revolutionair gepresenteerd, maar bevatten mijns inziens vooral veel holle frasen. Een “Vroeger was alles beter”-gevoel, focus op tucht en een nogal politiek rechts inslag (luister daarvoor vooral aflevering 19) maken dat ik geen fan ben van deze podcast. Verder blijven de afleveringen lang met veel herhaling.
https://efficientonderwijs.be/blog/

28. De heldenreis
Dit is de eerste onderwijspodcast die ik niet leuk vind. De Heldenreis hoort bij een training over leiderschap in de klas. Ik krijg daar direct al een beetje jeuk van. En als dan in de podcast zaken over avontuur, leiderschap en homeopathie voorbij komen dan ben ik weg. Goed gemaakte podcast, maar niets voor mij!
https://soundcloud.com/user-702623348/

De gestopte(?)

Er zijn podcasts die gestopt lijken. Er verschijnen dan al tijden geen nieuwe afleveringen. Mochten ze weer tot leven komen, dan plaats ik ze weer hoger.

Slobcast
Een minister met een eigen podcast, dat is was Arie Slob met zijn Slobcast. Eind 2019 zijn de opnames gestopt. Daarvoor ging Arie Slob ongeveer 1 keer per maand in gesprek met mensen rondom een onderwijsthema waar hij mee bezig is. Uiteraard was het onderdeel van de communicatiestrategie vanuit het ministerie, maar het was wel leuk om op deze manier te volgen waar de minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs mee bezig is..
https://soundcloud.com/arieslob

Flip the system podcast
In deze podcast voert René Kneyber, docent wiskunde en publicist, gesprekken over onderwijs. Er zijn inmiddels twee seizoenen en óf en wanneer er een derde komt is nog niet duidelijk. Kneyber praat hierin met een aantal (ervarings)deskundigen over de stand van het onderwijs of hij bespreekt met hen een onderwijsboek. Invalshoek is vaak de politiek en de crisis die zich aan het voltrekken is in het onderwijs. Wanneer je meer afleveringen luistert valt wel op dat de podcast wel wat eenzijdig over de boeken van Knyeber gaan. Ik zoek toch wat meer afstand in een podcast.
https://flipthesystem.libsyn.com/

Meestersander.nl
Ik heb eerder al een keer de podcast van Meestersander.nl beluisterd. In 2019 hebben Sander Gordijn en juf Sanne een reeks gesprekken met de onderwijsinspectie gevoerd. Niet helemaal mijn onderwerp, maar goede gesprekken. Eind 2019 en begin 2020 verschijnen weer enkele losse gesprekken. Leuke thema’s, zoals mannen in de kinderopvang en het kleuteronderwijs, maar de opnamekwaliteit is wel erg karig en dat maakt het luisteren minder fijn.
https://open.spotify.com/show/6RQSy5bNuoshGbwna4uhBp?si=TNVDN6YhRCuclZNlJIrQOw

Podcast Hollandse Meester
Hollandse meester is eveneens een startende podcast. De podcast gaat over een nieuwe leraar, die bij zichzelf nagaat of en hoe hij in het onderwijs staat. De eerste aflevering gaat over de ervaringen van de maker in zijn band en in zijn onderwijs. Het is een monoloog afgewisseld met citaten en gesprek en belooft een reeks te worden van gesprekken met Hollandse meesters. Ik ben benieuwd.
https://soundcloud.com/user-811742787

Teach in Group Onderwijspodcast
De Teach in Group Onderwijspodcast wordt gemaakt door Tim Poorthuis. Hij bespreekt daarbij onderwerpen op het snijvlak van onderwijs en ondernemerschap. De podcast ligt in de lijn van het werk van dit detacheringsbureau op het gebied van voortgezet onderwijs. De toon is mij echter veel te popie en de focus ligt in de eerste afleveringen (van de vijf) sterk op hun eigen business. Bovendien lijkt het initiatief snel gesmoord begin januari 2020.
https://www.teachingroup.nl/onderwijs-podcast

Omroep Onderwijs
Omroep Onderwijs is in 2018 begonnen en na twee afleveringen alweer gestopt. De omschrijving doet vermoeden dat de ambities groter waren: “Anja Vink en Ronald Buitelaar leggen even de pennen neer om aan de keukentafel de laatste onderwijsontwikkelingen te bespreken, hun ideeën daarover uit te wisselen en zich zo nu en dan te wagen aan een gewaagde voorspelling. Over werklast, de politiek, onderwijsinnovatie, bureaucratie, de leraar en de klas.” Jammer dat het zo snel gestopt is, maar ik begreep van Ronald Buitelaar dat het maken van de podcast helaas te veel tijd kostte.
https://podtail.com/podcast/omroep-onderwijs/

Uit de school geklapt
Uit de school geklapt is een aangekondigd project dat in januari 2020 zou moeten starten. In deze podcast zullen Nederlandstalige docenten hun anekdotes delen: korte afleveringen, soms hartverwarmend, soms tenenkrommend. Want het onderwijs kent vertederende momenten, maar ook kom je jezelf als docent wel eens behoorlijk tegen. Er is een leuke pilotaflevering op Soundcloud gezet, maar of het een vervolg krijgt is nog niet helder.
https://soundcloud.com/uitdeschoolgeklapt

Passend onderwijs hoogbegaafde leerlingen
Passend onderwijs voor hoogbegaafde leerlingen is precies wat het zegt. Er is één aflevering, een voorgelezen blog met een visie op dit thema. Het is saai, niet goed gemonteerd en geen goede podcast.
https://anchor.fm/sonja-morbe/

Gepubliceerd: 25-10-2019
Update 26-10-2019: Kennisnet podcast toegevoegd
Update 04-11-2019: De Grote Pauze podcast en Uitdeschool.nl toegevoegd
Update 06-11-2019: Flip the system podcast toegevoegd
Update 09-11-2019: Oordeel Maarten en Gijsbert aangepast en als aparte podcast vermeld
Update 20-11-2019: Toevoeging Tjipcast over de tune
Update 29-11-2019: Aanvulling oordeel Flip the system
Update 16-12-2019: Oordeel Buiten de krijtlijnen herzien
Update 10-01-2020: Hollandse Meesters, Podcast in de klas en De professionele dialoog toegevoegd.
Update 21-01-2020: De Heldenreis toegevoegd
Update 24-01-2020: Meestersander.nl toegevoegd en volgorde aangepast
Update 10-02-2020: Dit gaat van je eigen tijd af toegevoegd
Update 27-02-2020: Krachtige leraar podcast toegevoegd en aanvulling Buiten de krijtlijnen
Update 15-04-2020: Amac Podklas toegevoegd
Update 16-05-2020: VO leest toegevoegd
Update 04-06-2020: Oordeel Krachtige leraar podcast en Buiten de Krijtlijnen aangevuld.
Update 05-06-2020: Slobcast is gezakt in de lijst en in de verleden tijd gezet, aangezien Arie Slob is gestopt met nieuwe opnames.
Update 10-06-2020: Nablijven met... toegevoegd. En enkele podcasts in de categorie Gestopt(?) geplaatst.
Update 11-06-2020: Amac Onderwijs Podklas heeft een upgrade gehad.
Update 15-06-2020: Onderwijs vandaag! toegevoegd en enkele kleine verschuivingen in de rangschikking
Update 29-06-2020: Onderwijspraat toegevoegd
Update 06-07-2020: Onderwijspraat plek in de ranglijst
Update 27-07-2020: Nivoz en Tikkie toegevoegd en een grote herschikking vanwege verschuivingen in het veld doorgevoerd.
Update 19-09-2020: Het mysterie van de goede leraar toegevoegd
Update 04-10-2020: Oordeel Tikkie podcast aangepast
Update 12-11-2020: Teach in Group Onderwijspodcast en Episch Onderwijs Podcast toegevoegd, de categorie Overige opgeheven, Efficiënt Onderwijs uitgebreid
Update 13-11-2020: 3 podcastsseries van Jan Jaap Hubeek toegevoegd: Taskforce Ontwikkelingsgericht Onderwijs, Leve het onderwijs en Stichting onderwijs primair, Buiten de Krijtlijnen wat gezakt op de lijst, Passend onderwijs hoogbegaafden en Pdcst23 toegevoegd