Hans Christian Andersen, Sproken en vertellingen

Beoordeling:4 sterren

Hoewel ik regelmatig in het Sprookjesbos kom, heb ik weinig van de sprookjes daar in originele vorm gelezen. Nu heb ik dat wel gedaan een aantal van de sprookjes en verhalen van Hans Christiaan Andersen.

De bundel Sproken en vertellingen is leuk. De schrijfstijl van Andersen is fijn, de verhalen lezen soepel en de taal is beeldend. Ik heb diverse bekende sprookjes gelezen, zoals De nieuwe kleren voor de keizer, maar ook voor mij nieuwe verhalen als De oude straatlantaarn.

En de verhalen kennen enkele opvallend negentiende-eeuwse kenmerken. Zo is het verzamelen van (volks)verhalen sowieso een typisch negentiende-eeuws gebruik. Maar de verhalen in oorspronkelijke vorm hebben ook een veel sterkere moraal dan in de 20e-eeuwse bewerkingen.

Özcan Akyol, Eus

Beoordeling: 4 sterren

Eus is niet alleen een boek dat je op zichzelf kunt beschouwen. Het is zo’n boek dat in een netwerk van maatschappelijke tendensen en literaire evenkniën zijn plek vindt. 

Allereerst is Eus een prettig lezend boek met een interessante hoofdpersoon met dito gedachtewereld, het is ook een spannend verhaal, zeker in de tweede helft van het boek. Je zit te wachten op het moment dat het fout zal lopen en dat duurt behoorlijk lang nog. Bovendien is het verhaal over de moeilijke gezinsverhoudingen interessant om te volgen

Maar Eus is ook een boek waar tussen de regels door allerlei maatschappelijke problemen en tendensen zichtbaar worden. De rol van migranten in de samenleving, sociale en economische ongelijkheid, drankmisbruik en de wijze waarop mensen in het criminele circuit belanden. Het komt allemaal meer of minder expliciet aan de orde. 

Maar Eus staat hierin niet op zichzelf: vleugjes Het SchnitzelparadijsAlleen maar nette mensen, De kleine blonde dood en De 100-jarige man die uit het raam klom en verdween zijn deel van het netwerk van boeken waar Eus elementen van in zich heeft. Een leuk boek, maar minder origineel dan de ronkende recensies doen vermoeden.

Pedro de Bruyckere, Klaskit

Beoordeling: 4 sterren

Ik heb Pedro de Bruykere een aantal keer gezien in de afgelopen jaren en hij is een leuke spreker. En iemand die onderwijstheorie combineert met de onderwijspraktijk. En dat is in Klaskit mooi samengekomen. Een boek met een stevige wetenschappelijke basis. Veel daarvan weet je al of merk je ook in je dagelijkse lesgeven, maar het is fijn dat zo compact bij elkaar te hebben. Het geeft fundament voor de manier waarop je elke dag de klas weer in kan. Leuk boek!

Dante Alighieri, De hel in proza overgebracht

Beoordeling: 2 sterren

Dante’s Hel is zo’n boek dat een bijzondere status heeft en dat je daarom graag een keer wilt lezen. En vaak valt zo’n boek dan toch een beetje tegen. Omdat het in zijn tijd en als historisch document interessant is, maar niet als fijn leesboek.

Dat komt in dit geval met name door de vele verwijzingen naar personen uit de Florentijnse samenleving en politieke situatie. Die ken ik niet en daardoor ontgaat mij een heleboel. Bovendien zit er flink wat herhaling in de opbouw en dat gaat wat storen. 

Wat wel mooi was en verrassend voor mij, was het weelderige landschap. Als je de afbeelding kent van Dante’s Hel, verwacht je een kaler verhaal. Maar dat vond ik een positieve ervaring.

[Anoniem], De vier Heemskinderen

Beoordeling:1 ster

Je hebt van die superbekende boeken waarvan je vindt als neerlandicus dat je ze gelezen moet hebben. De vier heemskinderen is er zo één: beroemd in met name Limburg, bekend in de hele middeleeuwen, dus die móét je een keer gelezen hebben. Dan is het wel heel jammer als je er helemaal niet doorheen komt.

Het boek is namelijk ontzettend saai, erg langdradig en erg lastig te volgen. Uiteraard zijn middeleeuwse boeken anders dan moderne romans en de afstandelijke beschrijvende manier van vertellen vol herhalingen vanuit de orale traditie, maakt boeken soms wat saaier.

Maar dit boek is wel heel erg saai. Er gebeurt namelijk helemaal niets en de zaken die gebeuren worden zo uitgebreid en langdradig beschreven, dat je niet door dit stroperige boek komt.

Bovendien is het aantal personages met soortgelijke namen nogal groot en de verhoudingen tussen die mensen zijn bijna onnavolgbaar als de afstand in (lees)tijd tussen de acties van die mensen te groot wordt.

Kortom: langdradig, daardoor is de lijn van het verhaal lastig te volgen en dat maakt het boek saai. Een welverdiende één ster.

Aischylos, Prometheus geboeid

Beoordeling: 2 sterren

Boutens is een van die kopstukken uit de Nederlandse literatuurgeschiedenis die zijn werk als classicus altijd in zijn werk heeft doorschemeren. En nu lees ik eens een vertaald werk van hem.

Prometheus geboeid is een typisch klassiek boek en het werk is ook netjes, maar typisch classicistisch vertaald. En dat maakt dit werk dan ook redelijk onleesbaar. Ik ben er nauwelijks doorheen gekomen en heb er een onprettige leeservaring bij. Twee sterren: puur omdat ik het uit heb gekregen.

Kader Abdolah, De adelaars

Beoordeling: 3 sterren

Het eerste verhaal uit De adelaars ken ik bijzonder goed: jarenlang heb ik op het Canisius College lesgegeven over onder andere dit verhaal. Maar de rest van de bundel stelde me wat teleur. De personages worden nog geen echte mensen. Dat maakt de verhalen wat vaag.

Daarnaast is het taalgebruik van Abdolah nog erg stroperig. De korte zinnen gaan na verloop van tijd storen en de verhaal lijkt ondertussen niet vooruit te komen. En dat terwijl Abdolah later zoveel beters heeft gemaakt, zoals De boodschapper, Salam Europa en Het huis van de moskee.

Joost Zwagerman, De buitenvrouw

Beoordeling:5 sterren

Begin klas 5 vwo las ik De buitenvrouw. Ik was op weg naar de proefstudeerdag van de Toneelacademie in Maastricht; met de trein vanuit Borne half Nederland door. De proefstudeerdag was geen succes: het was mijn wereld niet en of ik echt talent had betwijfel ik ook. Wel zat ik in Nijmegen een tijd te wachten op een aansluitende trein. En daar, op spoor 35 las ik De buitenvrouw. En ik vond het een verschrikkelijk boek. De expliciete seksscènes, de thematiek, het verhaal, het sprak me allemaal niet aan.

Maar ook een negatieve leeservaring is een leeservaring en het boek is me altijd bijgebleven. Nu, 18 jaar later herlees ik dit boek dat inmiddels 25 jaar oud is. En ik was er duidelijk toen nog niet klaar voor: nu ben ik docent en kan ik me helemaal inleven in het schoolleven dat Zwagerman in dit boek beschrijft. De multiculturele samenleving is een prangender thema in het brede maatschappelijke debat dan toen en het citaat op de voorkant van de heruitgave geeft dat ook mooi aan:

Een roman die erom schreeuwt herlezen te worden in deze tijd van vernieuwd kleurbewustzijn. Zwagerman combineert het kleinburgerlijke met het literaire, het maatschappelijke met kunst – Joost de Vries.

Een prachtige roman waaruit ik graag het volgende citaat aan u meegeef:

Kleurrijk Nederland! Blanke volksvertegenwoordigers drukten de minderheden koesterend aan de borst maar trokken hen intussen bij wijze van groteske hollandisering tijdens die verstikkende omhelzing het liefst een blauwe kiel of kapmantel aan, en als het even kon een platte pet of oorijzermuts op de kop. Overdreven? Misschien. Maar het viel niet te ontkennen dat de meeste Nederlanders hun landscultuur, en dan met name de licht folkloristische uitwaaiers ervan, met zijdezachte dwang opdrongen aan de ‘culturele minderheden’. Nederland zou pas weer op orde zijn als bruin en zwart meedeinden op het Nederlandse levenslied; als ze de kinderen niet meer tot ’s avonds laat lieten buitenspelen, om zeven uur opstonden en om elf uur te kooi gingen en op oudejaarsavond eensgezind moesten lachen om de witte yuppencabaretier die voor een wit yuppenpubliek quasi kritische grappen maakte over weer ándere witte yuppen die toevallig de verkeerde bril droegen of op wintersport gingen. Dat heette dan integratie. No way, José! Waarop Theo antwoordde dat zij zich schuldig maakte aan wat zij alle anderen verweet: het provocerend exhibitioneren van de eigen cultuur.

Maaike Meijer, De 100 beste gedichten van 2018 voor de VSB Poëzieprijs

De 100 beste gedichten van 2018

Beoordeling: 3 sterren

In de inleiding van deze dichtbundel wordt aangegeven dat de “Poëzie in nood” verkeert. Maar de poëtische wereld is zich niet goed bewust van het probleem. Dat maakt deze bundel ook wel duidelijk en daarom ook dat dit een prima bundel is voor de tijd waarin hij verschijnt.

Het probleem is volgens mij dat de poëzie veel te veel in zichzelf is gekeerd. Poëzie is een autonome wereld, gericht op de eigen vormentaal en te weinig gericht op de lezer, de wereld of de inhoud. Om terug te grijpen op een bekende polemiek uit de literaire wereld van de twintigste eeuw: te veel vorm, te weinig vent.

De winnaar van de VSB Poëzieprijs past wat dat betreft prima in het huidige poëtische klimaat. Een voorbeeld:

weet je dan niet

waarvan je vehikel bent,
zo diep in mijn cultuurgenoom

verankerd, dat het mijn ratio omzeilt
en in mijn lichaam haakt

dat ik hier na het ziekenhuis-
bezoek te ruste heb gelegd.

Ik wil jou niet in mijn betekenis-
geneigde brein, dat moet geloven

dat ze thuiskomt, dat ze

net zo onsymbolisch blijft
als jij voor mij moet zijn.

De poëzie van Baars is in zichzelf gekeerd, heeft geen enkele relatie met de werkelijkheid buiten de poëzie, heeft metaforen en onafgemaakte zinnen die nauwelijks enige inhoud lijken te hebben. Poëzie die zwelgt in de eigen navel.

De poëzie kan pas uit de nood komen, wanneer de dichters en allen om hen heen zich realiseren dat poëzie een rol kan of moet hebben in de maatschappij om niet weg te kwijnen in het hoekje der vergetelheid, obscuriteit of elitarisme.

Clare Lennart, Op schrijversvoeten door Nederland (boekenweekgeschenk 1955)

1955 Op schrijversvoeten door Nederland

Beoordeling: 4 sterren

Toen ik onlangs P.J. Ritter besprak, was ik niet zo gecharmeerd van zijn manier van schrijven, terwijl het Boekenweekgeschenk wel een mooi tijdsbeeld gaf. Het jaar ervoor werd door Clare Lennart wel een zeer charmant schrijversbeeld neergezet met Op schrijversvoeten door Nederland. Haar bezoek aan verschillende schrijvers bevat veel prachtige observaties en mooie metaforen. Ze zet bovendien een geweldig sfeertje neer: het zijn echte mensen in echte ruimtes die echte verhalen vertellen. Ritter is klinischer.