Rudi van Dantzig, Voor een verloren soldaat

Beoordeling: 3 sterren

Voor een verloren soldaat is een leuk boek, maar ook een boek dat een beetje sleept. Zo’n boek dat eigenlijk net iets te dik bleek voor het verhaal dat vertelt moest worden. Het verlangen van de hoofdpersoon naar de soldaat, terwijl er ook een zekere angst in zit, is groot. Wanneer de soldaat verdwenen is en enkel het verwachten overblijft, duurt het wel heel lang allemaal. Maar ja, het verlangen komt goed door; ja, de taal is mooi en rijk; ja, het gevoel kun je best doorvoelen. Dus ja, een leuk boek.

Drs. P, Esmeralda of de macht van het woord

Beoordeling: 3 sterren

Dit boekje was een cadeau voor docenten in talen. En het is een leuk cadeau. In het verhaal zitten de nodige wonderlijke kronkels, zeker voor zo’n kort verhaal. Het verhaal is daardoor wat slecht te volgen. De vorm is (uiteraard) prachtig: sterke poëzie die zo natuurlijk leest als je van Drs. P. mag verwachten.

Clare Lennart, De twee negerpopjes (boekenweekgeschenk 1949)

Beoordeling: 2 sterren

Veel oudere literatuur, vooral boekenweekgeschenken, zijn heel behoudend. Brave boekjes die je veilig aan iedereen kon weggeven tijdens de boekenweek. En De twee negerpopjes past prima in die traditie. Het woord negerpopjes zal tegenwoordig tot veel reacties leiden, maar was in 1949 een gewoon woord. Een vrouw komt deze popjes tegen in een doos en dat leidt tot een hele reeks melancholische gebabbel. Allemaal herinneringen met de popjes, situaties waarin de popjes aanwezig waren. Maar er is geen centraal doel, geen probleem waar de hoofdpersoon mee worstelt. Heel veilig, maar ook heel erg saai.

Paulien Cornelisse, De verwarde cavia

Beoordeling: 1 ster

Bij Goede Tijden Slechte Tijden maakt het niets uit of je een paar afleveringen mist, je valt zo weer in het verhaal. Datzelfde geldt voor bladzijdes uit het boek De verwarde cavia van Paulien Cornelisse. Na het lezen van de eerste 30% van het boek heb ik met hinkstapsprongen de rest doorgewerkt. Af en toe een bladzijde, passage, hoofdstuk en toen het einde. Niks gemist. Alsof je het script van een slechte debiteuren-crediteuren van Jiskefet leest.

Het enige positieve is dat Cornelisse grappige schetsen neer kan zetten. En een origineel uitgangspunt heeft. Maar ja, om daar nou een heel boek voor te lezen.

Extinct/De Flummels (regie: David Silverman&Raymond S. Persi)

Beoordeling: 1 ster

Vaak als je met je kind naar de bioscoop gaat, biedt een kinderfilm ook wel wat voor de volwassen kijker. Frozen, Incredibles, Raya en de laatste draak, allemaal films die je op meerdere niveaus kunnen aanspreken: die van de volwassen kijker en die van het kind.

Precies op dat punt slaat De flummels (Extinct in het Engels) de plank volledig mis. Het sprak mijn zoon en een vriendje ontzettend aan. Zij hebben een heel leuke middag gehad. Maar ik vond het helemaal niets: zwak verhaal, geen briljante beeldkwaliteit, te felle kleurstelling die deed denken aan een snoepwinkel waar je anderhalf uur naar moet kijken. Ik ben zelfs afgehaakt en ben een e-book aan lezen. Wat een slechte film!

Merel Morre, Vers gevangen

Beoordeling: 5 sterren

Merel Morre verstaat de kunst om in schijnbaar eenvoudige bewoordingen prachtige schetsen te maken van de wereld om haar heen. En ondertussen zijn die woorden elke keer raak en laten niet alleen iets van de wereld zien, maar ook hoe mooi taal is. Een prachtige bundel.

Waarom BlockChange vanuit waarden bezien de betere richting is

In mijn opinie is werken met een digitale datakluis, de toekomstige manier van werken waar stichting BlockChange heen wil, een veel beter uitgangspunt dan de huidige situatie. Het is een werkwijze die ook als het gaat om de waarden waar je vanuit redeneert beter voor het onderwijs. En dat wil ik in dit artikel laten zien aan de hand van de WaardenWijzer van Surf en Kennisnet.

Situatieschets

Maar voordat ik naar die WaardenWijzer ga, schets ik eerst een beeld van de huidige en de nieuwe situatie. Daarvoor gebruik ik de onderstaande twee figuren (figuur 1 en figuur 2). In figuur 1 een beeld van de huidige situatie waar het gaat om het leren en ontwikkelen in onze samenleving.

Er is een reële werkelijkheid in de vorm van een beroepspraktijk, school, opleiding of cursus. Er is een plek in de werkelijkheid waar wordt geleerd en waar mensen vaardigheden ontwikkelen. Maar die plek is vaak niet direct verbonden met andere werkelijkheden of slechts door toeval of op een erg contextgebonden manier.

Gegevens worden via een omzetting (beoordeling, rubric, schema) in een digitaal systeem opgenomen. En soms is dat systeem verbonden met een overkoepelend systeem. En soms voldoet zo’n systeem aan één of meer uitwisselingsstandaarden om verbonden te kunnen worden met andere systemen.

Samengevat zijn de kernelementen van deze manier van werken: verkokering, contextgebonden systemen en weinig gericht op samen, verbinding en uitwisseling.

Mijn beeld van de toekomst bestaat echter uit de situatie zoals geschetst in figuur 2. Een situatie die wel uitgaat van samen, verbinding en uitwisseling. Daarbij is er een reële werkelijkheid die via een taxonomie (zoals de Europese ESCO of het Nederlandse CompetentNL) verbonden is met andere contexten. Op die manier kunnen mensen ook buiten de context van de eigen beroepspraktijk, school of opleiding tonen welke vaardigheden ze bezitten en waar deze raken aan andere contexten.

Omdat je op die manier op een soortgelijke manier met elkaar in gesprek bent over de inhoud, kun je die inhoud ook erkennen en vastleggen in een credential: een certificaat, badge of diploma dat die werkelijkheid uitdrukt. En omdat taxonomieën werken op het kleiner niveau dan een diploma, kun je een rijkere schakering van de werkelijkheid vastleggen.

De uitreiking van die credential wordt vervolgens op blockchain, een onveranderbare database, vastgelegd. Zie het als digitale notaris die bewijs levert van zaken die in de werkelijkheid hebben plaatsgevonden. En op dat niveau gebeurt dat zonder dat privédata zijn te ontsluiten. Uiteindelijk wordt de credential die is vastgelegd gekoppeld aan een self-sovereign identity. Dat is een digitale identiteit waaraan meerdere digitale gegevens gekoppeld kunnen worden en die jij zelf beheert. Samen vormen die wat we een digitale kluis, datakluis of soms digitale rugzak noemen. Ten slotte vormt die datakluis een standaard: dé manier om gegevens vast te leggen binnen het hele veld van onderwijs, opleiding en human resources. Omdat het één standaard vormt, wordt het eenvoudig om aan te sluiten bij eventuele andere standaarden. Je hoeft niet voor elke context opnieuw een koppeling te ontwerpen wat uiteindelijk tot veel lagere kosten leidt. Sommige onderzoeken wijzen zelfs in de richting van 40 tot 50 procent.

De WaardenWijzer

De WaardenWijzer van Surf en Kennisnet is erop gericht dat mensen de dialoog aan kunnen gaan over digitalisering in het onderwijs. Dat gesprek kan dan gevoerd worden op basis van waarden en leveren op die manier een gezamenlijke taal. Ik ga de drie elementen, autonomie, rechtvaardigheid en menselijkheid, op volgorde af.

Autonomie

De nieuwe situatie verbetert in grote mate de autonomie van lerenden, studenten en scholen en bedrijven waarbinnen wordt geleerd. De student of lerende heeft veel meer keuzevrijheid. Gegevens meenemen van school naar onderwijsapplicatie naar andere werkgever wordt veel eenvoudiger. Je kunt dus eenvoudiger je eigen onderwijs kiezen of overstappen van werkgever, zonder veel waardevolle gegevens kwijt te raken. Ook ben je niet meer afhankelijk van het bedrijf of de school waar je bent aangesloten voor toegang tot je eigen gegevens.

Maar je persoonlijke levenssfeer is ook beter beschermd, omdat de nieuwe situatie is gebouwd vanuit het idee privacy first: het beschermen van privacy staat voorop. Je hebt je eigen datakluis waarin gegevens kunnen worden afgeschermd, zodat alleen jij bepaalt wie erbij mag en hoe lang. En je data is van jezelf, dus je kunt vergeten worden als je dat wilt. Net zoals dat was in de situatie dat alles op papier werd vastgelegd: vernietigd is vernietigd.

Maar het helpt dus ook onderwijsorganisaties in hun onafhankelijkheid. Net zoals de lerenden kunnen ook scholen eenvoudiger kiezen en overstappen. Ze kiezen hun middelen, maar zitten er niet aan vast, omdat de data op een bepaalde plaats in een bepaald format is opgeslagen. Je hoeft je als organisatie dus geen zorgen te maken over compatibiliteit. En datzelfde geldt dan dus ook voor de professionele autonomie van de docent/leraar: zonder zorgen over compatibiliteit, dataveiligheid of angst voor problemen bij het overstappen naar een ander systeem kan een docent keuzes maken voor het beste systeem voor zijn of haar context.

Voor bedrijven die software leveren wordt de service, de toegevoegde waarde voor het leren in de context uiteindelijk dus het belangrijkste element. En doordat data is gedecentraliseerd ligt er minder macht bij grotere partijen. De pluriformiteit van onderwijs is op dit moment al heel groot, maar deze blijft groot en wordt misschien zelfs groter, omdat onderwijsorganisaties zich niet hoeven te voegen naar de wijze waarop centrale systemen en organisaties het onderwijs en het leren voor hen inrichten.

Rechtvaardigheid

Op het gebied van rechtvaardigheid helpt het iedereen in dit veld doordat de integriteit van informatie sterk wordt vergroot. Je gaat werken met één werkelijkheid, omdat je put uit dezelfde databronnen, de data bij de leerling, student, lerende of werkende die zich verder wil ontwikkelenDe informatie, content, data en systemen zijn dus betrouwbaar en omdat je telkens uit dezelfde bron put hoeft informatie niet telkens gekopieerd te worden en op meerdere plekken opgeslagen. Dat draagt bij aan de duurzaamheid van het systeem. Bovendien wordt er veel minder informatie opgeslagen bij allerlei organisaties, zodat de informatievoorziening doelmatiger plaatsvindt: gegevens worden alleen toegankelijk gemaakt en gebruikt op het moment van het leren.

Daarnaast leg je samen informatie vast en is deze verifieerbaar en dat vergroot de transparantie van informatie en wanneer je met één fundament onder het systeem werkt en dat open source ontwikkeld, kun je de democratische controle op het systeem vergroten. Dit in tegenstelling tot de veelheid van partijen die nu keuzes maken over dataopslag en grote machtspartijen die op dit moment zonder democratische controle functioneren in dit veld. En omdat gegevens alleen toegankelijk worden gemaakt wanneer deze voor het leren direct nodig zijn, wordt informatie ook veel

Een andere bijdrage op rechtvaardigheidsvlak levert BlockChange doordat het de gelijkheid bevordert. Niet alleen de gelijke kansen doordat credentials op het niveau van vaardigheden of kleinere kenniseenheden mogelijk wordt. Je bouwt daardoor voort op wat je al kan, op waar jij staat, in plaats van jouw positie ten opzichte van het systeem (klas, jaarlaag, groep). Je komt dus minder snel in een hokje terecht waar je vervolgens weer uit moet breken. En omdat iedereen beschikt over zijn eigen data, kun je ook gelijker worden behandeld. Het is niet meer zo dat je alleen met een afgerond diploma verder komt, maar je kunt ook leren op andere plekken, vaardigheden op andere manieren bewijzen. En omdat het systeem ontwikkeld wordt met het veld, is de toegankelijkheid groot en leidt dit tot meer inclusiviteit: het systeem is eenduidiger (dus minder wennen), goed te begrijpen voor leerlingen in zowel praktijkonderwijs (leerlingen met een IQ van 50 tot 80) tot en met universiteit (Edubadges) en mensen die een zorgeloze schoolontwikkeling hebben doorgemaakt tussen 0 en 18 en mensen die op allerlei plaatsen hun leren fragmentarisch hebben opgebouwd.

Menselijkheid

Uiteindelijk maakt BlockChange het systeem menselijker. Het versterkt betekenisvol contact omdat je in de onderwijscontext het gesprek kunt voeren over de inhoud (wat is er geleerd) in plaats van over de cijfers of wat de gezamenlijke waarheid zou moeten worden. Het doet meer recht aan wat er echt gebeurd is met respect voor de lerende: zichtbaar wordt wat er echt is gebeurt en dat wordt aan de lerende overgedragen. Daardoor kunnen mensen zich veel meer richten op hun zelfontplooiing in plaats van op het cijfer, het gemiddelde of discussies over het systeem en versterkt dat de autonomie en dus ook het welzijn van lerenden.

Daarnaast is het systeem op maatschappelijk niveau veel veiliger omdat minder data op één plek ligt en het systeem dus ook minder gevoelig is voor datadiefstal. En het versterkt de sociale samenhang: iedereen kan zijn eigen ontwikkeling tonen aan anderen, iedereen wordt op gelijke wijze behandeld en het verschil tussen een praktisch opgeleid iemand die vooral in de beroepspraktijk heeft geleerd en iemand die zich theoretisch op wetenschappelijk vlak heeft ontwikkeld wordt op systeemniveau kleiner.

The Croods 2: A new age (regie: Joel Crawford)

Beoordeling: 4 sterren

Ik heb The Croods nog niet gezien, maar ook zonder voorkennis van de eerste film kun je The Croods 2: A new age prima gaan zien. De film is erg leuk wat betreft het verhaal en de personages. Het verhaal speelt net als Ice Age en The Flinstones maar is in zijn soort origineel. Bovendien is de film kleurrijk op een fijne manier: niet té zoals de Flummels en gelukkig ook niet zo donker als veel andere films.

Arthur Conan Doyle, Sherlock Holmes – De Agra-schat

Beoordeling: 3 sterren

Uiteraard kende ik het personage Sherlock Holmes al wel uit secundaire bronnen of van flarden van de verfilmingen. Maar ik had nog nooit een echte Sherlock Holmes gelezen. En het is de vraag of je dat moet doen: de verhalen zijn in de basis interessant van opbouw. Je snapt goed waarom dit personage nog steeds zo inspireert. En je ziet dat het de basis vormt voor series zoals Murder she wrote, zoals ik die vroeger leuk vond.

Maar de boeken zijn ook duidelijk uit een andere tijd: de door mij gelezen vertaling uit het begin van de 20e eeuw was verouderd in taalgebruik en het verteltempo lag laag. Er wordt veel tijd genomen om alle redeneringen van Holmes uit te leggen. Interessant, maar niet meer echt heel erg leuk. Bovendien is de koloniale wijze waarop over de Agra-schat wordt gesproken niet meer van deze tijd. Interessant om gelezen te hebben, maar ik ben geen fan geworden.

Marcel van Roosmaalen, Nederland onder het systeemplafond

Beoordeling: 4 sterren

Jaren geleden vond ik de artikelen op De Correspondent onder de noemer “Onder het systeemplafond”. En nu het boek uitkwam wilde ik het heel graag hebben. Het is een boek om heerlijke elke dag één of twee verhalen uit te lezen. Het typeert heel erg Nederland zoals ik dat onder andere bij D66 heb ervaren. Maar je merkt, zoals wel vaker bij columnbundels, dat je niet te veel achter elkaar moet lezen. De stijl, de inhoud; er komt wel erg veel herhaling in te zitten. Maar het blijft grappig, elke keer weer.