Hubert Lampo, De goden moeten hun getal hebben (boekenweekgeschenk 1969)

De goden moeten hun getal hebbenBeoordeling: 1 ster

Ik vond De komst van Joachim Stiller een geweldig boek, maar dit boekenweekgeschenk, daar kom ik niet doorheen. In het begin ben je nieuwsgierig naar dat wat de hoofdpersoon drijft, maar die interesse verlies je al vrij snel. Lampo weet je niet geboeid te houden.

De taal is prachtig, maar soms is Lampo’s wolligheid wel wat vermoeiend. Die bijzondere taal is echter te weinig om te maken dat ik dit boek wil uitlezen. Daarom maar 1 ster.

Jan Gerhard Toonder, Kasteel in Ierland (boekenweekgeschenk 1970)

Kasteel in IerlandBeoordeling: 4 sterren

In een periode waarin er veel maatschappelijke veranderingen plaatsvonden, laat dit boekenweekgeschenk zien dat in de boekenbranche nog weinig ruimte was voor oproer. Kasteel in Ierland was het laatste burgerlijke boekenweekgeschenk voor protest in prent dat in 1971 verscheen en veel beter aansluit bij de tijdgeest.

Het verhaal komt eigenlijk pas na zo’n 100 pagina’s op gang en is in de eerste 50 ronduit truttig. Het verhaal is een soort melancholische klucht vol 19e-eeuws aandoende humor. De grote lijn van het verhaal sluit echter aan bij het werk van Willem Elsschot, zoals zijn Lijmen/Het been en dan vooral de tweede titel. Dit verhaal krijgt echter pas diepgang wanneer de wijze waarop de relatie tussen Hilda en Franz is ontstaan wordt ontsluierd.

Jan Gerhard Toonder (ja, de broer van) kan met taal overweg, al is dat in wat archaïsche barokke zinnen. Zijn verhaal heeft een erg lange aanloop nodig, maar achteraf ben ik blij dat ik heb doorgezet en is het een goed geconstrueerd verhaal dat helaas links en rechts  het tempo en de scherpte van de grote Elsschot mist.

D.H. Couvée, protest per prent (boekenweekgeschenk 1971)

protest per prentBeoordeling: 5 sterren

Dit boekenweekgeschenk is een van de betere en dat terwijl het boekje totaal niet voldoet aan de standaardkenmerken van een boekenweekgeschenk. Het boekje behandelt de geschiedenis van de spotprent en bevat enkele infromatieve tekstne, maar vooral spotprenten. Het is leuk geschreven, origineel en inhoudelijk van hoog niveau. Bovendien past het onderwerp prima in zijn tijd en dat maakt het historisch gezien ook nog eens tot een leuke uitgave. Een welverdiende vijf sterren.

Kees van Kooten, De verrekijker (boekenweekgeschenk 2013)

De verrekijker

Beoordeling: 4 sterren

Ik had me behoorlijk veel voorgesteld van De Verrekijker. Kees van Kooten is de connaisseur van de korte baan, de koning van het korte verhaal en de novelle. Maar in dit boekenweekgeschenk mist hij toch net de scherpte die ik van hem verwacht en hoop te zien.

De verrekijker springt mij wat te veel van de hak op de tak. De rode draad, de verrekijker van Van Kootens vader, wordt afgewisseld met fantasieën over de oorsprong van het ding, kritieken op de huidige maatschappij, herinneringen aan vroegere liefdes enzovoorts. Wanneer je het boekje niet in één keer kunt lezen, wordt het erg lastig om de gedachtesprongen van Kees van Kooten te kunnen volgen.

Talig blijft Van Kooten natuurlijk erg sterk, de typische Van Kooten-humor spat van de pagina’s en de opmaak van het boekje hangt sterk samen met de inhoud en draagt zowel letterlijk als figuurlijk Van Kootens signatuur. Een vermakelijk boekje, dat net niet levert wat ik had gehoopt en wat op basis van Van Kootens optreden in #DWDD .

Bertus Aafjes, Een lampion voor een blinde (boekenweekgeschenk 1972)

Een lampion voor een blindeBeoordeling: 5 sterren

Dit is nou een boekenweekgeschenk naar mijn hart. Het is een volwaardig verhaal dat toch binnen de 105 pagina’s beschreven wordt. En wat voor verhaal: het is een mooie historie met een interessante intrige, boeiend verteld, een genuanceerde uitkomst waar je over na zou kunnen denken en praten.

Daarnaast is de kennismaking met de Japanse cultuur (eigenlijk niet dé, maar Aafjes’ ervaring met de Japanse cultuur, blijkens het naschrift) een interessante en leest het boek als een historische roman. Aafjes betoont zich met dit boekje een echte verhalenverteller. Het boek ademt het gevoel dat het in een grote traditie past. Een absolute topper.

C. Buddingh, Bericht aan de reizigers (boekenweekgeschenk 1975)

Bericht aan de reizigers

Beoordeling: 3 sterren

In mijn reeks boekenweekgeschenken is dit er één die mij wat minder aanspreekt. Het is een aardige verzamelbundel, waarin C. Buddingh van diverse grote schrijvers gedichten, verhalen en romanfragmenten bij elkaar heeft gezet met als thema ‘reizen’. Het is een leuke doorsnede van wat in 1975 als grote schrijvers werden gezien en opvallend genoeg zijn er nog maar weinig namen echt vergeten.

Aan de andere kant is Bericht aan de reizigers geen topper. De verhalen en gedichten zijn aardig tot goed, maar je vliegt de fragmenten alweer uit voor je er goed en wel in zit. Helaas, niet mijn ding, maar binnen zijn genre wel goed.

Tom Lanoye, Heldere hemel (boekenweekgeschenk 2012)

Heldere hemel

Beoordeling: 5 sterren

Voor het eerst in lange tijd verschijnt er een boekenweekgeschenk dat ook een echt goed boek is. Hoewel Bernlefs Pianoman een verademing was na het gedrocht van Geert Mak en Een tafel vol vlinders van Tim Krabbé een goed boek was, dat mij echter niet is bijgebleven, is Heldere hemel een boek dat de potentie heeft nog lang gelezen te worden, ook als ‘gewoon’ boek. Alleen De grote wereld van Arthur Japin is na verschijning als boekenweekgeschenk ook nog in ‘gewone’ druk verschenen.

De kracht van Lanoyes boek zit hem in de lagen die hij aanbrengt in het verhaal. De gebeurtenis van het neerstorten van het vliegtuig in een klein Vlaams dorp krijgt een historische achtergrond e een emotionele, psychologische lading. Bovendien weet Lanoye actualiteit en maatschappijkritiek op subtiele wijze in het historische verhaal te vervlechten zonder de historie geweld aan te doen.

Een goed, echt en rijk verhaal van een schrijver waarvan ik al langer fan ben!

Remco Campert, Somberman’s actie (boekenweekgeschenk 1985)

Somberman's actie Beoordeling: 4 sterren

Een boekenweekgeschenk is lang niet altijd een boek dat precies past bij het jaar van verschijnen. Soms staat een boek zelfs volledig los van het thema van de boekenweek of zelfs van de Nederlandstalige literatuur. Somberman’s actie daarentegen is een boek dat naadloos aansluit bij de maatschappelijke ontwikkelingen van begin jaren ’80. Werkeloosheid, uitzichtloosheid, krakers: het zit er allemaal in.

Toch zingt het boek zich door taalgebruik en algemeen menselijke emoties en ervaringen los uit de tijdelijkheid van gelegenheidsliteratuur. Campert presenteert ‘echte’ mensen, ondanks hun archetypische benamingen en kenmerken. De taalvondsten en mooie formuleringen zijn, los van het verhaal, al het lezen waard. Toch is dit niet het beste werk dat ik van Campert heb gelezen. Met terugwerkende kracht zou ik o.a. Het leven is vurrukkulluk toch  vijf sterren moeten toekennen.

Tessa de Loo, Het rookoffer (boekenweekgeschenk 1987)

Het rookofferBeoordeling: 3 sterren

Bij het herlezen van alle boekenweekgeschenken tot 1948 (daarvoor worden ze wat te duur om aan te schaffen) valt mij wel vaker op dat niet iedere schrijver op de korte baan tot zijn recht komt. Anderen zijn daar beter in. Tessa de Loo hangt er een beetje tussenin. Het verhaal in Het rookoffer is eigenlijk maar een heel dun verhaaltje. Door de bijzondere opbouw zorgt De Loo ervoor dat het meer lijkt dan het is. Voeg daar nog wat intertekstuele spiegelingen aan toe en het boek kan als best aardig worden betiteld, maar het blijft weinig wereldschokkend.

Het rookoffer is niet voor niets nog steeds een populair boek op boekenlijsten van eindexamenkandidaten: het is dun, leest snel weg en is niet te moeilijk. Als je dan toch graag iets van TEssa de Loo zou willen lezen, pak dan liever De tweeling of De meisjes van de suikerwerkfabriek.

A.F.Th van der Heijden, Weerborstels (boekenweekgrschenk 1992)

Weerborstels Beoordeling: 2 sterren

Het boekenweekgeschenk Weerborstels heb ik tot nu toe altijd overgeslagen. Waarom? Omdat ik een (totaal ononderbouwde) antipathie tegen A.F.Th. van der Heijden heb? En dat terwijl Van der Heijden een oud-Canisiaan is. Ik weet niet wat het is, maar ik ben altijd een beetje om dit boek heen gegaan, maar ik heb mezelf er toch maar overheen gezet. Of dat gelukt is? Of ik Weerborstels een leuk boek vind? Of ik A.F.Th. van der Heijden leuk ben gaan vinden? Nou nee.

Het verhaal in Weerborstels boeit niet. Je zou bij een boek toch het gevoel moeten hebben dat je wilt weten hoe het afloopt. Dat maakt me bij Robby helemaal niet uit. Bovendien vind ik het voor een schrijver wel erg lui, of verkoopgeil of allebei als je een extra deeltje uit je op dat moment verschijnende trilogie schrijf, wanneer je wordt gevraagd voor het boekenweekgeschenk.

Ik ga snel door met een ander boek, want dit niemendalletje maakt niemand blij.