Data volgens Somtoday en Magister? Mijn reactie.

Onderwijspodcast.nl heeft een gesprek gevoerd met Somtoday en Magister over de rol van deze platforms in het onderwijs. Vanuit mijn ervaring met beide bedrijven en mijn ideeën over ontwikkeldata in de hele keten van 0 tot 88 enkele observaties uit dit gesprek met Heleen van der Laan (Magister) en Bert Thijs de Jong (Somtoday).

Wat lees je hieronder?

  • Magister en Somtoday zien scholen als eindgebruiker en eigenaar van de data. Maar zijn zij dat wel?
  • Beide bedrijven werken wel aan uitwisselingsstandaarden, maar vanuit welke visie doen ze dat? Blijft het systeem dan niet in stand? En moet de overheid daar niet een grotere rol pakken?
  • Zijn deze bedrijven niet bang voor de individuele gebruiker? Voor de leerling?
  • Hoe moet het dan wel: een gestandaardiseerde structuur voor de hele onderwijs- en arbeidsmarktketen. Decentraal en met de leerling als eindgebruiker.

Wie is de eindgebruiker?

Allereerst valt het mij op, met name in de gebruikte metaforen, dat beide bedrijven nooit spreken over de leerling. Het gaat in alles over de school als eigenaar en eindgebruiker van de data die de bedrijven beheren. Zo wordt door Somtoday gesproken over de stellingkast waar scholen hun data in bewaren. De school doet het kastje open en kan de data gebruiken. Een andere metafoor die Somtoday gebruikt is dat zij één kluis voor de data als basis gebruiken, als fundament waar flexibel applicaties op gebruikt kunnen worden. En Magister spreekt over de school als eigenaar van de data in alle gevallen. Magister verwerkt deze gegevens en geeft ze terug aan de eindgebruiker(!).

Maar is de school wel de eigenaar? Daarover zo meteen meer. Los van die fundamentele vraag, suggereren beide bedrijven dat ze geen marktmacht hebben, dat de school altijd aan het roer staat. Maar dat is natuurlijk niet waar. Om de metafoor van de stellingkast eens verder uit te pluizen: die stellingkast waar de school zijn data in kan opslaan en de leerlingen en ouders inzage hebben, staat wel in een zwaarbeveiligd pand beheerd door Magister of Somtoday. Om toegang te krijgen tot mijn data moet ik langs deze poortwachters. En voor die toegang wordt een flink bedrag gevraagd en bij Magister is daar de laatste weken ook stevige ophef over

Uitwisselingsstandaarden

Als je dan zou willen overstappen, is een uitwisselingsstandaard nodig en ook daarover wordt in de podcast gesproken. In Nederland is geen centrale standaard, zoals die er in de VS en het VK wel is. Beide bedrijven zitten aan divers overlegtafels, maar werken ook aan een eigen standaard. Somtoday is daar het meest expliciet in.

Maar wil je dat? Een standaard ontwikkeld door een marktpartij? Vergelijk het met Maersk dat in het containertransport een nieuwe standaard wilde neerzetten. Het was moeilijk om concurrenten te overtuigen gebruik te maken van een systeem gebouwd door de concurrent.

Het alternatief is samen organiseren en beide bedrijven zien dat als een hoger goed. Maar dat leidt tot overlegtafels, jarenlange gesprekken en weinig resultaat. Somtoday vraagt zelfs letterlijk om overheidssturing op dit punt.

Daarnaast is dit systeem gebouwd vanuit de wensen en problemen die een bedrijf als Somtoday heeft. Vanuit de instituties in de onderwijsketen dus. Daarmee is zo’n standaard dus niet gericht op het ontwrichten of veranderen van de markt, maar op de oplossingen voor de problemen van vandaag.

Angst voor het individu

De onderliggende problematiek lijkt de angst voor het individu, de angst voor de eindgebruiker. Waarom niet die ruwe data geven aan de leerling? Waarom is díé niet de eigenaar en eindgebruiker maar de school? Waarom moet de data er vooral op gericht zijn stuurinformatie te genereren voor scholen (Magister)? Of waarom op het beantwoorden van de juiste onderzoeksvragen, mede door de business intelligence medewerkers van Somtoday?

Magister stelt zelfs dat als je ad hoc ruwe data uit het systeem beschikbaar maakt, er zorgen over de continuïteit en stabiliteit van het systeem ontstaat. Omdat het individu dingen kan doen met het systeem die jij niet van te voren hebt bedacht. Omdat het individu zijn data kan meenemen uit jouw systeem. Maar waarom richten we dat niet in?

Wat dan wel?

We moeten toe naar een nieuwe architectuur. Waarbij de data verbonden zijn aan het individu. Op de eerste plek waar iemand het systeem binnenkomt worden gegevens vastgelegd. Vaak zal dat de gemeentelijke basisadministratie zijn, maar dat kan ook bij een bank of een register gebeuren. Dat wordt de startplek (digitale identiteit) waar iemands data is gekoppeld aan de echt wereld. En elke keer als er in een proces data worden gegenereerd, worden deze aan die digitale identiteit toegevoegd of ze worden verwijderd of gewijzigd. Zo kunnen organisaties zich richten op de processen waar ze goed in zijn, ontstaat een veiligere (GDPR-proof) omgeving en kunnen we via een servicelaag administratieve en ICT-lasten terugdringen.

Reactie op Scholenreis van D66

Als reactie op de Scholenreis van Jan Paternotte en Paul van Meenen, ben ik eens teruggegaan naar de vorige Onderwijsvisie van D66, gemaakt door het toenmalige Kenniscentrum. In 2008 ging een projectgroep daarmee aan de slag en in 2009 verscheen het rapport. Uit dat rapport heb ik de bulletpoints gehaald. En met die in de hand ga ik eens kijken naar de voorgestelde ideeën van nu. En om de conclusie vast te verklappen: de meer abstracte visie van toen en de meer concrete invulling van nu liggen behoorlijk in elkaars verlengde.

  • Ieder individu heeft recht op een minimumniveau van onderwijs dat zoveel mogelijk mensen in staat stelt zelfstandig en onafhankelijk hun leven in te richten.

De basisuitspraak die we in 2009 deden wordt in de nieuwe voorstellen goed concreet ingevuld: met een voorschool geef je iedereen ongeacht opvoeding dezelfde kans bij de start van zijn ontwikkeling en met een verlengde schooldag zet je dat door in het basisonderwijs. Ook met de uitspraken die worden gedaan over de inclusieve school, waar iedereen zijn plekje kan en mag vinden en ondersteuning dichtbij is. Zo zorgen we voor een fundering voor iedereen om zijn leven op te bouwen.

  • Mensen hebben verschillende talenten en capaciteiten en daarom moet er ruimte zijn voor maatwerk in opleidingstempo en -niveau.

Mijn ervaring is dat iedereen wel eens in zijn leven door het ijs zakt. De een wat vaker dan de ander, de een wat harder dan de ander. We doen nu net alsof er drie soorten leerlingen zijn (vmbo, havo, vwo) en als je dat niet kan is er praktijkschool en als je daar te slim voor bent krijg je hoogbegaafdenonderwijs. In de nieuwe concrete plannen komt maatwerk en ondersteuning op maat regelmatig terug: een prima uitwerking die misschien nog wel in de structuur wat aanvulling verdient. Gaan we nog toewerken naar een diploma? Of gaan we dat flexibeler inrichten? Ik ben benieuwd naar de ideeën van en vanuit D66 hierover.

  • De school is een belangrijke plek voor de ontwikkeling van sociale vaardigheden.

Op het punt van socialisatie zie ik weinig terug. Paternotte en Van Meenen blijven uit het vaarwater van Curriculum.nu, maar ik ben wel benieuwd wat onze fractie daarvan gaat vinden. Hopelijk komen ze later in dit traject met uitspraken hierover.

  • Onderwijs draagt bij aan burgerschapsvorming en maakt leerlingen bewust van democratische normen en waarden.

Grappig genoeg zeiden wij dit 10 jaar geleden nog voor zaken als Trump, fakenews, social media en Brexit een rol speelden in het maatschappelijk debat. Het blijft geen vanzelfsprekendheid dat democratie en rechtstaat blijven bestaan; daar moet je aandacht aan blijven geven. Ook hier is de vraag wat D66 gaat vinden van de burgerschapsvorming binnen Curriculum.nu.

  • Het onderwijs mag niet misbruikt worden om utopische maatschappijveranderingen tot stand te brengen.

Ook hier zie je de laatste 10 jaar discussie over: islamitisch onderwijs en bijzondere onderwijskundige concepten staan ter discussie. Maar aan de andere kant vinden we ook dat artikel 23 een belangrijk liberaal idee is, dat je vertrouwen hebt in de docent, de ouder en de mens dat hij in onderling verband onderwijs kan organiseren. Ook de commissie Dijsselbloem sluit hierbij aan. Net zoals ik me afvroeg bij de democratische normen en waarden vraag ik me bij dit punt ook af wat D66 hiervan vindt. Het ontbreekt wat mij betreft in de nieuwe visie.

  • Standaardisering van curricula en eindtermen is zinvol zolang het als middel, niet als doel, wordt beschouwd.

Over Curriculum.nu is de afgelopen maanden heel veel gezegd. Langzaam wordt duidelijk dat er een programma gaat komen voor 70% van de lestijd. Die 70% moet duidelijk gevuld worden en (mede naar aanleiding van de podcast die ik erover maakte) de inhoud veel regelmatiger dan nu geactualiseerd. Op die manier ontstaat ruimte voor maatwerk: maatwerk in de klas omdat je 30% van je tijd eigen thema’s kunt inbrengen en maatwerk in het systeem, omdat je een snellere aanpassingscylcus hebt. En belangrijk voor elke docent: loslaten. Niet elk onderwerp móét en zál altijd onderdeel zijn van het basiscurriculum.

D66 kan strikt genomen nog niet veel op dit punt: het vervolgtraject van Curriculum.nu moet hier eerst inhoudelijke stappen in zetten.

  • Selectie mag niet onomkeerbaar zijn. Mensen moeten opleidingen kunnen stapelen, omwegen kunnen bewandelen of als laatbloeier ontluikende talenten kunnen ontwikkelen.

Dit onderdeel ontbreekt wat mij betreft nog wat te veel in de nieuwe onderwijsvisie van de partij. In de visie op maatwerk voor het voortgezet onderwijs zie je wel het een en ander, maar er kan nog zoveel meer. Het systeem wordt nog niet fundamenteel aangepakt en om met dit punt iets te kunnen, zul je naar een aantal essentiële onderdelen van ons onderwijsgebouw moeten kijken.

  • Maatwerk is nodig om mensen op de voor hen beste plek te krijgen.

Nou, dat zien we terug nu. Met terugwerkende kracht lijkt dit een ontzettend open deur, maar 12 jaar geleden was het woord maatwerk nog iets dat rondom zaken als de Sudburry school of Iederwijsscholen hing; het was nog geen mainstream.

  • Opleidingen bereiden voor op werk met hoofd, hart of handen, waarbij de nadruk ligt op respectievelijk cognitieve, sociale en ambachtelijke vaardigheden. Er is geen hiërarchie tussen de categorieën. Wel zijn er binnen die categorieën niveauverschillen.

Ook hier zie je dat we behoorlijk vooruitstrevend schreven in 2008/2009. De discussie over mbo’ers studenten noemen, ‘hoger’ en ‘lager’ opgeleid, het is in 2019 allemaal voorbij gekomen. Maar niet 10 tot 12 jaar terug. En wat mij betreft moet hier in het onderwijssysteem meer gebeuren en dus ook in de nieuwe onderwijsvisie van D66.

  • Een kerncurriculum en de leerplicht zijn noodzakelijk voor een minimumniveau van zelfredzaamheid op de arbeidsmarkt.

Dit punt is zojuist al besproken, dat zal ik niet nog een keer doen.

  • Het onderwijs moet een brede basis bieden aan leerlingen en studenten.

Ik zie in de verschillende punten twee botsende uitgangspunten: een brede basis en maatwerk tegelijk. Toch moet dat kunnen: brede basis in inhoud en toch ruimte voor verschillende manieren, accenten en eigen aanvullingen vanuit school of leerling. Die botsing, die heel goed past bij de richtingwijzers van D66, past dan ook goed bij de sociaal-liberalen.

  • Het ‘leven lang leren’ is in eerste instantie een individuele verantwoordelijkheid of de verantwoordelijkheid van werknemers en werkgevers onderling.

Een punt dat in de scholenreis en de nieuwe onderwijsvisie nog niet terugkomt, maar maatschappelijk wel behoorlijk veel aandacht krijgt. In onze visie (2009) legden we de verantwoordelijkheid hiervoor bij werkgevers en werknemers onderling, maar ik denk dat de overheid hier meer in moet gaan sturen. Dit gaat niet vanzelf gebeuren en hier moeten we mensen kansen en zekerheid bieden.

Kortom, de scholenreis en de onderwijsvisie liggen behoorlijk in lijn met wat we in 2008 hebben besproken en in 2009 publiceerden, maar de uitgangspunten zijn nog te smal. Zowel kwalificatie, als socialisatie als allocatie verdienen aandacht. Ga daar mee aan de slag Jan Paternotte en Paul van Meenen!

De Nederlandstalige onderwijspodcasts

Nu ik zelf een onderwijspodcast maak, heb ik met nog meer interesse naar diverse van mijn concullega’s geluisterd. In deze bijdrage een overzicht van de mij bekende Nederlandstalige onderwijspodcasts en mijn persoonlijke oordeel hierbij.

En ja, het gevaar is dat het beeld ontstaat dat ik mijn collega’s bij de enkels afzaag om als enige glorieuze podcast in dit veld over te willen blijven. Maar dat is niet het geval. Ik beluister vele van deze podcasts regelmatig en we kunnen elk met onze eigen aanpak prima naast elkaar bestaan.

1. Pictio Onderwijspodcast
De leukste podcast maken Wytze Niezen en ik natuurlijk zelf, de Pictio Onderwijspodcast. Het is niet alleen leuk om te luisteren naar een podcast, maar zelf in gesprek met interessante gasten en dat delen met anderen is misschien nog wel veel leuker! Elke maand een interessant thema en dan één of twee gasten daarbij uit het werkveld. Je vindt de Pictio Onderwijpodcast op elk denkbaar platform, en in elk geval via de onderstaande link.
https://anchor.fm/pictio-onderwijspodcast

2. Meesterwerk
Meestwerk is begonnen als podcast van Jan Jaap Hubeek en inmiddels een audiocollectief met meerdere podcasts. Hubeek is onderwijsmanager educatie bij de pabo in Leiden. In zijn eerste podcastreeks bezoekt hij mensen die innoveren in het onderwijs, over de laatste ontwikkelingen op onderwijsgebied en het ondernemerschap vanuit docenten of onderwijsbetrokkenen. De serie leunt daarbij, zeker in het begin, wel wat sterk op wat er zich in Amsterdam en omstreken afspeelt, maar dat verbreedt zich in de loop van de tijd wel. Hij heeft echt de voorhoede van onderwijsontwikkelingen te pakken, zoals de Agora, Iederwijs of scholen met mindfullness op het curriculum. Maar dit soort tegendenkers zetten je wel weer aan het denken over je eigen praktijk. In de latere afleveringen gaat Hubeek breder kijken en gaat hij diverse samenwerkingen aan of maakt korte series over specifieke thema’s als hoogbegaafdheid.
https://janjaaphubeek.nl

3. Opgejaagd
Ik was echt geïntrigeerd door de serie Opgejaagd. De strijd van Jennifer Petterson bij haar kennismaking met de Nederlandse kinderopvang en het Nederlandse onderwijs maak je van dichtbij mee. Moet het gezin naar Zweden gaan, naar het onderwijs uit haar geboorteland dat ze veel beter vindt dan wat ze bij haar kinderen ziet gebeuren? En waarom doen we in Nederland wat we doen? Een persoonlijke en interessante kennismaking met onze eigen kijk op kinderen.
http://www.vpro.nl/opgejaagd

4. Het mysterie van de goede leraar
Marcel van Herpen, die samen met Peter Heerschop ook de podcast Onderwijs vandaag! maakt, scoort wat mij betreft nog beter met Het mysterie van de goede leraar. Een persoonlijke zoektocht naar wat een leraar tot een goede leraar maakt. Daarbij gaat het om een persoonlijke zoektocht waarbij gesprekken met Van Herpens moeder, zijn inspiratiebronnen en vele anderen in het onderwijsveld een beeld geven van wat een leraar een leraar maakt. Interessant. Gelukkig bestaat de reeks uit 9 afleveringen (plus 1 bonusaflevering), zodat het thema binnen een afzienbare hoeveelheid aflevering tot een mooie afronding komt.
https://anchor.fm/jan-peels

5. Tjipcast
Tjipcast is de tweewekelijkse podcast (en video) van dr. Tjip de Jong over leren, veranderen, samenwerken, leiderschap of innoveren. Onderwerpen als goed rekenonderwijs, autonomie en zelfsturing en nieuw organiseren komen onder andere voorbij; onderwijs is een deel van deze podcast. Dat snijvlak van leren, leiderschap en innovatie sluit aan bij het zelfstandig ondernemerschap van De Jong en levert regelmatig interessante gesprekken op, soms wat meer binnen het primaire proces in het onderwijs, meestal wat meer daarbuiten. Maar voor docenten die breder willen kijken of voor mensen van buiten het onderwijs die met hun werkzaamheden op het snijvlak van onderwijs zitten een echte aanrader.
https://tjipcast.nl/

6. Onderwijs vandaag!
In coronatijd zijn Peter Heerschop en Marcel van Herpen gestart met hun podcast Onderwijs vandaag! En daarmee zijn ze met stip binnengekomen in dit overzicht. In de eerste paar afleveringen, die nogal PO-gericht lijken, blijken de heren goede, snelle interviews te maken. Bovendien is het leuk dat er leerlingen in de podcast worden geïnterviewd. Je merkt dat Heerschop en Van Herpen gewend zijn om radio te maken, te interviewen en te spreken in het openbaar. De sfeer is positief en vrolijk, waardoor je er lekker naar luistert. Een verdiende vierde plek bij mijn favorieten.
https://centrumpedagogischcontact.nl/podcast/

7. Bovenal onderwijs
De Bovenal Onderwijspodcast wordt gemaakt door Tom Maliepaard en Kristel van Dalsum, beviende docenten uit Rotterdam. De podcast behandelt alles wat hen in het onderwijs bezighoudt. Dat blijken thema’s als luisteren, groepsdynamiek en groeitaal. Deze thema’s worden diepgaand, herkenbaar en praktisch behandeld. De sfeer is gezellig en professioneel tegelijk. Het zijn leuke en leerzame gesprekken van twee deskundige collega’s ie iets hebben uitgezocht én zich kwetsbaar opstellen. De geluidskwaliteit verdient nog wel een klein beetje aandacht.
https://www.bovenalonderwijs.nl/Podcasts/

8. Onderwijspraat
Onderwijspraat is een startende (juni 2020) podcast van een jonge studente/docente die de pabo aan het afronden is. In de openingspodcast geeft Sanne de Bruijn aan dat ze een podcast wil maken voor afstuderende en startende docenten en iedereen met affiniteit met onderwijs. De stijl en onderwerpaankondiging doet mij denken aan de Amerikaanse podcast van Angela Watson. De eerste afleveringen zijn concreet, helder en inderdaad gericht op het nieuwe publiek. Ze zal nog wel moeten werken aan haar tone of voice: de stem van De Bruijn is prettig om naar te luisteren, maar er klinkt wel een wat ingestudeerde toon in door en het lijkt alsof ze tegen leerlingen van een jaar of 8 praat in plaats van studenten/startend docenten. Dat verbetert gelukkig wel met de aflevering.
https://anchor.fm/sanne-de-bruijn

9. Pdcst drieëntwintig
Pdcst driëntwintig gaat over artikel 23 van de grondwet, de vrijheid van onderwijs. Het is een interessante, goed gemaakte podcast over een thema dat aan de ene kant heel specifiek is, maar dat aan de andere kant ook het hele onderwijs raakt. Iets meer uitleg over het artikel aan het begin van de reeks was wel fijn geweest voor beginnende luisteraars. Verder is duidelijk dat het uitgangspunt van Verus, de vereniging voor katholiek en christelijk onderwijs in Nederland, is dat het artikel en een uitgesproken bijzonder onderwijs iets goed is. Wel een leerzame podcast!
https://anchor.fm/verus

10. Nablijven met…
De podcast Nablijven met… is een initiatief van Ruimte voor leren, later vervolgd door Voortgezet leren. Het zijn leuke gesprekken over thema’s in het voortgezet onderwijs. De geluidskwaliteit is door de coronacrisis niet altijd optimaal, maar dat geldt voor meer podcasts. De focus van de podcast ligt op innovatie. Daardoor lijkt de podcast nogal op die van Meesterwerk (zeker de eerste afleveringen van Hubeeks podcast), maar Erik Ex kiest andere en originele gesprekspartners, waardoor je wel wat nieuws leert. De interviewer is helder en leidt het gesprek goed. Een leuke aanwinst in het podcastlandschap.
https://www.voortgezetleren.nl/podcasts-nablijven-met/

11. Dit gaat van jullie eigen tijd af
Deze podcast richt zich op de docent in de klas. Academy4Learning verzorgt bijscholing voor leraren in het po, vo en mbo op het gebied van digitale geletterdheid, didactiek en pedagogiek. De podcast is daar ook op gericht: in gesprek met een deskundige tips en advies geven voor het beter doceren in de klas. Interessante gesprekken, beknopt in 30 minuten.
https://www.academy4learning.nl/podcast/

12. Leren Verbeteren
In de podcasts van Leren verbeteren wordt elke aflevering een onderwerp op het gebied van onderwijskwaliteit in het voortgezet onderwijs besproken. Van zwakke scholen tot inspectietoezicht en van didactisch handelen tot toetsing. Een goed gemaakte podcast: opnamekwaliteit is goed, gesprekken zijn van goede lengte, inhoudelijk interessant en een thema dat nog weinig in andere podcasts zo specifiek aan bod komt.
https://www.projectlerenverbeteren.nl/podcasts/

13. De krachtige leraar
Ze zijn al een tijdje bezig en ik heb ze pas veel later ontdekt: De Krachtige Leraar. Leuke podcasts over het leraarschap. Goede interviews met docenten en achtergronden. De interviewers komen in het begin wat onzeker over, maar dat verbetert snel in de volgende afleveringen. Toch blijf ik me ergeren aan de wat rommelige stukjes (eruit snijden) en het voorbereide lijstje vragen (niet expliciet noemen, niet afvinken en vooral niet dat voorlezen van een vraag en de constatering dat deze al beantwoord is). Maar er zitten in deze podcast zeker heel goede afleveringen en interessante gasten met zowel inhoudelijk als qua (culturele) achtergrond een grote diversiteit.
https://www.krachtigeleraar.nl

14. (W)onderwijs
(W)onderwijs is een podcastserie van 3 afleveringen over de ervaringsgerichte leerkrachtstijl in het kleuteronderwijs. Evelien Krijn van het CEGO wordt door Jonas Slaats bevraagd over de ervaringsgerichte praktijk. Elke aflevering focust op één hoofdthema: de kernelementen, de verschillende vormen van empathie en de drie dimensies van de ervaringsgerichte praktijk. De concrete praktijkvoorbeelden vullen de theorie aan. Een leuke, goed opgezette en leerzame miniserie voor kleuterdocenten, maar ook voor iedereen die aan oudere doelgroepen lesgeeft.
https://anchor.fm/wonderwijs

15. Episch Onderwijs Podcast
De episch onderwijs hoort bij het Youtubekanaal van enkele docenten. Zij hebben jarenlange ervaring met het maken van videos voor hun leerlingen, maken nu ook videos voor docenten en zijn van daaruit met het medium podcasten begonnen. Hun doelen, benoemd in de eerste aflevering, maken ze nog niet helemaal waar. Zo willen ze geen ballast, tot de kern komen en daaruit lessen leren. Maar in de eerste afleveringen zit nogal wat joligheid en gespreksstof die in mijn oren als ballast overkomt. Bovendien vermoed ik dat de heren wat te veel naar Man man man, de podcast geluisterd hebben. Maar ze zijn geen bekende radio-dj’s, ze zijn docenten. Wel leuk, maar ze moeten nog wel wat groeien.
https://epischonderwijs.nl/podcast/

16. Fris, de podcast
Deze podcast is een leuke podcast voor een specifiek publiek. Gesprekken van een coach met beginnende docenten waarin de vraag centraal staat waar men in de eerste 5 jaar tegenaan liep. De gesprekken bieden leuke inzichten, maar als je zelf geen beginnende docent bent, gaan deze gesprekken snel vervelen.
https://shows.acast.com/fris-de-podcast

17. Meestal onderwijs
Meestal onderwijs van Meestal Teun lijkt erg op Onderwijspraat. Ook deze past in de traditie van Angela Watson en consorten en wordt gemaakt door een afstuderende pabostudent/beginnende docent. Er is slechts een trailer en een eerste aflevering, maar het gesprek is concreet. De onderwerpen zijn minder onderbouwd dan bij De Bruijn, maar Teun kan nog groeien. Ik ben benieuwd.
https://open.spotify.com/show/6GZkDXIRHii37s9o0ciDXE?si=-rpk7LmkSyye0uAk4Tz6sw

18. Kennisnet podcast
Kennisnet is voortgekomen uit het PO, VO en MBO als onafhankelijk expertisecentrum en diensteverlenr op het gebied van ICT-gebruik in het onderwijs. En daarover gaat de al behoorlijk lang bestaande podcast van Kennisnet ook over: ICT en onderwijs. Leuke gesprekken waarin de gidsfunctie van Kennisnet duidelijk uit naar voren komt: zowel praktische en technische onderwerpen als trends, bijvoorbeeld Artificial Intelligence, komen naar voren. Een leuke podcast voor wie interesse heeft in dit specifieke gebied.
https://kennisnet.libsyn.com/

19. De professionele dialoog
Hartger Wassink richt zich met zijn podcast op de onderwijsbestuurder. Als consultant sluit dit goed aan bij zijn professionele werkzaamheden. Hij interviewt bestuurders van scholen, scholengroepen, samenwerkingsverbanden en dergelijke en bespreekt de wijze waarop zij hun (onderwijs)organisatie aansturen. Leuke gesprekken, maar na een aflevering of vijf is het wel tijd voor een wat professionelere microfoon, want het klinkt allemaal wel erg hol.
https://professioneledialoog.nl/publicaties/

20. ResearchED podcast
Op 19 juni 2021 vindt de conferentie ResearchED plaats. In het kader van die conferentie zijn 6 podcastafleveringen gemaakt met enkele van de sprekers en workshopsleiders. Grote namen passeren de revue. De gesprekken, gevoerd door Jan van de Ven, zijn onderhoudend en interessant. Net als bij elke conferentie zal niet elk thema jou aanspreken, maar je wordt wel goed geënthousiasmeerd om je op te geven voor de conferentie. Een goede doelgerichte podcast met leuke sprekers.
https://researched.eu/rednl-podcast/

21. Buiten de krijtlijnen
Buiten de Krijtlijnen is een Vlaamse podcast over onderwijs. Begonnen in 2017 heeft de podcast zijn activiteiten begin 2019 weer opgepakt. Gesprekken met experts, docenten, directeurs en pedagogen om onderwijsvraagstukken te bevragen en beantwoorden. De podcast lijkt in zekere zin op mijn eigen Pictio Onderwijspodcast, maar dan vanuit het Vlaamse onderwijs. Bij de eerste afleveringen is de audiokwaliteit (via Skype) nogal wisselend en dat is jammer. Dat wordt in de latere seizoenen een stuk beter, maar een blijvend probleem vind ik de soms wat langdradige gesprekken. Dat is met name in de afleveringen in de reeks “De leraarskamer” waarin een aantal docenten de actualiteit bespreekt. Vaak twee uur lang en dat is net wat te veel na een dag zelf doorbrengen in een personeelskamer op een school. Maar ook in de reguliere eenuursafleveringen zit soms wat herhaling en wat slappe stukken in de gesprekken die met wat meer montage sterker waren geweest.
https://buitendekrijtlijnen.simplecast.com/

22. De Grote Pauze Podcast
Eind oktober 2019 startte het LAKS met De Grote Pauze Podcast. Een podcast voor en door middelbare scholieren. De eerste aflevering belooft een compact gesprek (10 minuten) over een actualiteit van het onderwijs. Leuk om te zien dat het LAKS op deze manier probeert de achterban te bereiken via dit medium. De gesprekken zijn soms minder goed, soms wat beter, maar het geeft een leuk inzicht in het werk van het LAKS.
https://open.spotify.com/show/0eKviVTp7vwc0rXl7dvabL

23. Podcast in de klas
‘Podcast in de klas’ doet wat er beloofd wordt: gesprekken direct vanuit de klas; interviews met leerlingen en docenten. Dit is een podcast over onderwijs. Over wat leerlingen en docenten bezighoudt op school, maar vooral in de klas. Roberto Cristofoli werkt zelf als docent aan het Mondriaan college in Oss en de eerste paar afleveringen richten zich op het voortgezet onderwijs: leerlingen uit havo 3 en docenten van (zijn eigen?) middelbare school.
https://podcastluisteren.nl/pod/Podcast-over-onderwijs

24. (Op) weg met onderwijs
In deze Vlaamse podcast beantwoord Nicolas Vamvas Ferrandez de vraag wat het onderwijs zou moeten nastreven? Zijn ervaring in het secundair en hoger onderwijs wordt gedeeld, samen met verschillende mensen van binnen en buiten het onderwijs. In de eerste paar afleveringen gaat hij vooral in op de maatschappelijke en pedagogische kant van het onderwijs: opvoeding, gelijke kansen en mentale gezondheid. Aardige gesprekken die wel wat abstract zijn vaak. Een leuke start, maar moet ook nog wel groeien.
https://podcasts.apple.com/us/podcast/op-weg-met-onderwijs/id1555954615?l=es

25. Podcastseries van Jan Jaap Hubeek
Jan Jaap Hubeek kennen we van Meesterwerk hierboven in de lijst. In opdracht maakt hij ook podcastseries voor andere organisaties. Hubeek is zijn steady zelf in deze series. Je merkt wel duidelijk dat het opdrachten zijn, omdat het potentiële publiek voor deze podcasts niet zo groot is.

Genderwijs
Genderwijs is een korte reeks gesprekken over de rol van gender in het onderwijs. Deze reeks is gemaakt in opdracht van stichting School & Veiligheid en hoort bij de onderwijsconferentie Genderwijs  voor alle onderwijsprofessionals werkzaam in het po, vo en mbo. Is de kijk op jongens en meiden van invloed op hun ontwikkeling of niet? Welke rol speelt het onderwijs hierin? Wat kom je tegen in de dagelijkse praktijk en wat weten we uit onderzoek? Een interessante reeks gesprekken.
https://janjaaphubeek.nl/genderwijs/

Taskforce Ontwikkelingsgericht Onderwijs (TOO)
Het interviewen van deze taksforce past wel bij Hubeek: waar Meesterwerk begon met het onderzoeken van de kanteling van het onderwijssysteem, de mensen die voorop lopen inverandering, geldt dat ook voor de taskforce. TOO wil het leerstof-jaarklassensysteem vervangen door een meer ontwikkelingsgericht onderwijssysteem. Wat mij bij deze reeks wel stoort is dat bij een enkele opname de microfoon van de mede-interviewster niet aan stond en de gesprekken niet zo scherp zijn gemonteerd als bij Meesterwerk.
https://feeds.captivate.fm/taskforce-ontwikkelings/

Leve het onderwijs
Leve het onderwijs is een manifest van bestuurders in het onderwijs. De opzet is gelijk aan de podcastreeks over de taskforce, maar de inhoud is mij te vaag. Bestuurders met holle frasen is mijn samenvatting. Dat ligt niet aan de interviewer, dat ligt aan het onderwerp. Helaas een echt niche podcast, want hier kan menigeen in het onderwijs niet veel mee.
https://levehetonderwijs.nl/podcasts

Stichting Onderwijs primair
Stichting onderwijs primair heeft Hubeek gevraagd voor één gesprek met de directeur om te kunnen gebruiken als een soort nieuwsbrief. In plaats van een geschreven interview is het een te beluisteren interview. Interessant voor medewerkers van de stichting, maar echt een particulier product.
https://janjaaphubeek.nl/stichting-onderwijs-primair/

26. Onderwijs leiden met hart en ziel
De podcast van Taco Visser heeft een leuke insteek: elke keer staat een boek of staan enkele publicaties centraal waarover de gast komt vertellen. Dat biedt de mogelijkheden voor diepgang en je kunt als luisteraar verder aan de slag na het luisteren. Wel zal het thema (leidinggeven in het onderwijs) net zoals bij Hartger Wassink, niet voor iedereen een aansprekend onderwerp zijn. Visser heeft daarbij een insteek bij dit thema die wat meer op het gebied van gevoel en filosofie ligt. Er zal zeker een doelgroep voor zijn, maar voor die doelgroep mogen de afleveringen wat korter en meer to the point.
https://anchor.fm/taco-visser/

27. Gespreid Leiderschap
De podcast van de Academie voor Gespreid Leiderschap richt zich specifiek op het thema gespreid leiderschap in het onderwijs. Frank Hulsbos gaat in deze serie in gesprek met mensen om te onderzoeken waar je tegenaan loopt wanneer je gespreid leiderschap in de praktijk brengt. De gesprekken zijn op zich interessant, maar wel voor een heel specifiek publiek (mensen die deze vorm van leiderschap willen inzetten). En daarmee voor een niche.
https://www.gespreidleiderschap.nl/podcast

28. Nivoz Podcast
De Nivoz Podcast wordt gemaakt door verschillende makers. Die van Jan Jaap Hubeek zijn interessant, maar die door de andere makers zijn ontzettend saai: langdradig, weinig scherpe vragen, stiltes in het gesprek, te lang doorgaan op een onderwerp. Het voelt een beetje alsof je bij zo’n veel te lange studiedag zit, op het verkeerde moment in het schooljaar, waar je niet op zat te wachten, verplichte aanwezigheid, met een spreker die er vooral voor zichzelf lijkt te staan en met informatie die niet aansluit bij jouw leerbehoefte. Gelukkig kun je deze uitzetten en een echt studiedag niet.
https://nivoz.nl/podcast

29. AOB
De Algemene Onderwijsbond Oost is een podcast begonnen waarin het actuele onderwijsnieuws wordt besproken. De podcast voelt echter hetzelfde als de afleveringen van De Leraarskamer van Buiten de krijtlijnen: het is het gesprek dat je met je collega’s hebt op school, maar dan thuis of onderweg nog een keer. Bovendien bevat de podcast veel ‘geleuter’ op niks af en stoort het muziekje me. Het nieuws dat besproken wordt voegt weinig toe aan wat al in kranten en op websites en social media voorbij is gekomen aan onderwijsnieuws en de insteek is wat te persoonlijk. En uiteraard is men erg positief over het werk van de vakbond. Nee, niks voor mij.
https://anchor.fm/aob-oost

30. Juf! De podcast
Juf! De podcast (ook voor meesters) wordt gemaakt door drie pabostudenten van de Thomas More hogeschool. De 18- en 19-jarigen hebben duidelijk lol in de gesprekken. Maar omdat het vooral gezellig kletsen is over onderwijs, zijn de gesprekken wel erg persoonlijk en weinig gericht op het algemeen. Niet een podcast om te blijven luisteren en daar zijn er helaas meer van, hier onder in het lijstje.
https://anchor.fm/jufdepodcast/

31. Afgestemd Onderwijs
Afgestemd Onderwijs is de podcast van de Vlaamse Annelies Somers. Zij gaat op zoek naar meer afstemming en verbinding in het onderwijs. Met haar gasten bespreekt ze waarom dat zinvol is en hoe we het kunnen waarmaken. De inhoud van de podcast is echter net zo vaag als de omschrijving: Somers neemt geen leiding in het gesprek en het doel van de gesprekken, vooral voor het publiek, is niet helder. Bovendien blijft Somers elke paar seconden bevestigend ja zeggen, wat ontzettend gaat storen. En dan nog een aflevering waarin de nabeschouwing met de gast ook nog wordt uitgezonden. Nee, dit is geen prettige podcast.
https://www.buzzsprout.com/1581265

32. In de lerarenkamer
Bram en Nicole nemen je in deze podcast mee in het leven van een leraar. Ze bespreken maatschappelijke vraagstukken, delen mooie en moeilijke momenten, zijn eerlijk, sparren over verbeterpunten en staan open voor feedback. Maar zoals ze zelf al aankondigen is dit een nogal amateuristische podcast. Ze hebben het heel gezellig samen, maar daar heb je als luisteraar helemaal niets aan. Bij aflevering 3 wordt het langzaam wat inhoudelijker en gestructureerder, maar het blijft ze niet lukken het gesprek naar een meer dan anekdotisch niveau te tillen.
https://anchor.fm/indelerarenkamer

33. Tikkie Podcast
De Tikie Podcast wordt gemaakt door Erno Mijland en Pierre Pas. Ze geven zelf al aan dat het een tikkie onderwijs, een tikkie tech, een tikkie cultuur enzovoorts is. Alles vanuit hun eigen brede interesse. Maar daardoor zijn de eerste afleveringen vooral wat onsamenhangende gesprekken waar ook onderwijs in voorbij komt. Vanaf aflevering vijf gaan ze thematischer aan de slag en richten ze zich specifieker op het onderwijs. Dat format lijkt beter te werken. Ze willen graag een soort Rudy en Freddy show zijn, maar daar zijn ze wat mij betreft nog ver van verwijderd. Ook lijken de afleveringen steeds minder over onderwijs te gaan: het verschil tussen carnaval in Brabant en Limburg? Serieus, jongens!
http://www.tikkiepodcast.nl

De gestopte(?)

Er zijn podcasts die gestopt lijken. Er verschijnen dan al tijden geen nieuwe afleveringen. Mochten ze weer tot leven komen, dan plaats ik ze weer hoger.

De 4 sleutels voor een effectieve les
De 4 sleutels voor een effectieve les is de podcast van het onderwijsadviesbureau met dezelfde naam. De 4 sleutels geeft trainingen en maakt materialen voor basisscholen gericht op het instructiegedrag en het ontwikkelingsgerichte gesprek daarover. Theo Wildeboer spreekt hierin elke keer met een deskundige, vaak van universiteiten, over een krachtige les. Evidence-informed je les vormgeven is het uitgangspunt. Interessant materiaal, ook voor iedereen die lesgeeft buiten de basisschool. Al zou er in het gesprek wat mij betreft soms iets scherper gesneden mogen worden.
https://www.deviersleutels.nl/podcast/

Slobcast
Een minister met een eigen podcast, dat is was Arie Slob met zijn Slobcast. Eind 2019 zijn de opnames gestopt. Daarvoor ging Arie Slob ongeveer 1 keer per maand in gesprek met mensen rondom een onderwijsthema waar hij mee bezig is. Uiteraard was het onderdeel van de communicatiestrategie vanuit het ministerie, maar het was wel leuk om op deze manier te volgen waar de minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs mee bezig is..
https://soundcloud.com/arieslob

De Amac Onderwijs Podklas
In april 2020, midden in de coronacrisis, startte Amac met de Amac Onderwijs Podklas. De podcast richt zich volledig op digitaal onderwijs en met de coronacrisis hebben ze een vliegende start kunnen maken. Het zijn leuke gesprekken, een goed gemaakte podcast, maar het onderwerp wordt mij persoonlijk op de langere termijn wat eenzijdig. Ook de (logische) focus op Apple-producten wordt opvallender als je langer luistert. Wellicht dat meespeelt dat ik al best veel weet over digitaal lesgeven, waardoor er weinig nieuws voorbij komt voor mij.
In het tweede seizoen wordt met een structuur in drieën gewerkt: één thema, drie afleveringen waarbij men achtereenvolgens ingaat op why – how – what van dat onderwerp. Een leuke structuur, maar de inleiding tot het echte gesprek is wat lang. Het mag allemaal iets scherper.
https://podtail.nl/podcast/amac-onderwijs-podklas/

Onderwijspodcast.nl
Zo is ongeveer op hetzelfde moment als de Pictio Onderwijspodcast ook Onderwijspodcast.nl begonnen. De eerste drie afleveringen waren een tweegesprek over de laatste onderwijsnieuwtjes. Het bleef nogal hangen in een gesprek van twee mannen over wat er in het nieuws is geweest: het voegt voor mij niet zoveel toe om hiernaar te luisteren. Maar de daaropvolgende afleveringen trekken de heren het land in. Niet altijd mijn onderwerpen, maar een leuke middenmoter in het onderwijspodcastlandschap.
www.onderwijspodcast.nl

Maarten&Gijsbert
Maarten en Gijsbert gaan in gesprek met mensen over het onderwijs, maar ze richten zich specifiek op verrassende, inspirerende en grensverleggende onderwijspraktijken. Ze willen in de komende jaren bijdragen aan een duurzaam educatienetwerk; een flexibel netwerk, dat in inhoud en vorm past bij de uitdagingen van onze tijd en bij datgene waar scholieren, studenten, maar ook degenen die school achter de rug hebben, zelf zeggen behoefte aan te hebben. Leuke gesprekken, maar wel twee keer met dezelfde gast in drie afleveringen. Verder is de verschijning van de podcast zeer onregelmatig en dat wil je als luisteraar liever niet.
http://www.maartenengijsbert.nl

Efficiënt onderwijs
Efficiënt onderwijs is ook een Vlaamse podcast, horende bij de website Efficiëntonderwijs.be. Stijn Derudder wil het secundair onderwijs in Vlaanderen versnellen en efficiënter maken en gaat in gesprek met diverse deskundigen over verschillende onderdelen van het secundair onderwijs, variërend van gevechtskunst tot geschiedenis en van de militaire school tot informatica. Ik vind de eerste reeks gesprekken soms wat te lang duren en niet altijd super interessant. Ook de relatie met de website die erbij hoort snapte ik niet altijd helemaal. In 2020 is de podcast herstart vanuit een nieuw concreter idee voor het onderwijs in Vlaanderen. De ideeën worden als revolutionair gepresenteerd, maar bevatten mijns inziens vooral veel holle frasen. Een “Vroeger was alles beter”-gevoel, focus op tucht en een nogal politiek rechts inslag (luister daarvoor vooral aflevering 19) maken dat ik geen fan ben van deze podcast. Verder blijven de afleveringen lang met veel herhaling.
https://efficientonderwijs.be/

Flip the system podcast
In deze podcast voert René Kneyber, docent wiskunde en publicist, gesprekken over onderwijs. Er zijn inmiddels twee seizoenen en óf en wanneer er een derde komt is nog niet duidelijk. Kneyber praat hierin met een aantal (ervarings)deskundigen over de stand van het onderwijs of hij bespreekt met hen een onderwijsboek. Invalshoek is vaak de politiek en de crisis die zich aan het voltrekken is in het onderwijs. Wanneer je meer afleveringen luistert valt wel op dat de podcast wel wat eenzijdig over de boeken van Knyeber gaan. Ik zoek toch wat meer afstand in een podcast.
https://flipthesystem.libsyn.com/

Meestersander.nl
Ik heb eerder al een keer de podcast van Meestersander.nl beluisterd. In 2019 hebben Sander Gordijn en juf Sanne een reeks gesprekken met de onderwijsinspectie gevoerd. Niet helemaal mijn onderwerp, maar goede gesprekken. Eind 2019 en begin 2020 verschijnen weer enkele losse gesprekken. Leuke thema’s, zoals mannen in de kinderopvang en het kleuteronderwijs, maar de opnamekwaliteit is wel erg karig en dat maakt het luisteren minder fijn.
https://open.spotify.com/show/6RQSy5bNuoshGbwna4uhBp?si=TNVDN6YhRCuclZNlJIrQOw

Podcast Hollandse Meester
Hollandse meester is eveneens een startende podcast. De podcast gaat over een nieuwe leraar, die bij zichzelf nagaat of en hoe hij in het onderwijs staat. De eerste aflevering gaat over de ervaringen van de maker in zijn band en in zijn onderwijs. Het is een monoloog afgewisseld met citaten en gesprek en belooft een reeks te worden van gesprekken met Hollandse meesters. Ik ben benieuwd.
https://soundcloud.com/user-811742787

Teach in Group Onderwijspodcast
De Teach in Group Onderwijspodcast wordt gemaakt door Tim Poorthuis. Hij bespreekt daarbij onderwerpen op het snijvlak van onderwijs en ondernemerschap. De podcast ligt in de lijn van het werk van dit detacheringsbureau op het gebied van voortgezet onderwijs. De toon is mij echter veel te popie en de focus ligt in de eerste afleveringen (van de vijf) sterk op hun eigen business. Bovendien lijkt het initiatief snel gesmoord begin januari 2020.
https://www.teachingroup.nl/onderwijs-podcast

VO leest
VO leest! is de podcast van Het leesbureau. Maandelijks praat John Schrijnemakers in toerbeurt met een van vier docenten die allen spraakmakend zijn in hun specialisme. De podcast biedt een inkijkje in wat zij hun leerlingen bieden op het gebied van vakdidactiek en leesplezier. Bovendien bevat de podcast veel boekentips. De gesprekken zijn op zich interessant, maar wel voor een heel specifiek publiek (docenten Nederlands in het voortgezet onderwijs).
https://www.hetleesbureau.nl/podcast-vo-leest/

De heldenreis
Dit is de eerste onderwijspodcast die ik niet leuk vind. De Heldenreis hoort bij een training over leiderschap in de klas. Ik krijg daar direct al een beetje jeuk van. En als dan in de podcast zaken over avontuur, leiderschap en homeopathie voorbij komen dan ben ik weg. Goed gemaakte podcast, maar niets voor mij!
https://soundcloud.com/user-702623348/

Omroep Onderwijs
Omroep Onderwijs is in 2018 begonnen en na twee afleveringen alweer gestopt. De omschrijving doet vermoeden dat de ambities groter waren: “Anja Vink en Ronald Buitelaar leggen even de pennen neer om aan de keukentafel de laatste onderwijsontwikkelingen te bespreken, hun ideeën daarover uit te wisselen en zich zo nu en dan te wagen aan een gewaagde voorspelling. Over werklast, de politiek, onderwijsinnovatie, bureaucratie, de leraar en de klas.” Jammer dat het zo snel gestopt is, maar ik begreep van Ronald Buitelaar dat het maken van de podcast helaas te veel tijd kostte.
https://podtail.com/podcast/omroep-onderwijs/

Uit de school geklapt
Uit de school geklapt is een aangekondigd project dat in januari 2020 zou moeten starten. In deze podcast zullen Nederlandstalige docenten hun anekdotes delen: korte afleveringen, soms hartverwarmend, soms tenenkrommend. Want het onderwijs kent vertederende momenten, maar ook kom je jezelf als docent wel eens behoorlijk tegen. Er is een leuke pilotaflevering op Soundcloud gezet, maar of het een vervolg krijgt is nog niet helder.
https://soundcloud.com/uitdeschoolgeklapt

Passend onderwijs hoogbegaafde leerlingen
Passend onderwijs voor hoogbegaafde leerlingen is precies wat het zegt. Er is één aflevering, een voorgelezen blog met een visie op dit thema. Het is saai, niet goed gemonteerd en geen goede podcast.
https://anchor.fm/sonja-morbe/

Gepubliceerd: 25-10-2019
Update 26-10-2019: Kennisnet podcast toegevoegd
Update 04-11-2019: De Grote Pauze podcast en Uitdeschool.nl toegevoegd
Update 06-11-2019: Flip the system podcast toegevoegd
Update 09-11-2019: Oordeel Maarten en Gijsbert aangepast en als aparte podcast vermeld
Update 20-11-2019: Toevoeging Tjipcast over de tune
Update 29-11-2019: Aanvulling oordeel Flip the system
Update 16-12-2019: Oordeel Buiten de krijtlijnen herzien
Update 10-01-2020: Hollandse Meesters, Podcast in de klas en De professionele dialoog toegevoegd.
Update 21-01-2020: De Heldenreis toegevoegd
Update 24-01-2020: Meestersander.nl toegevoegd en volgorde aangepast
Update 10-02-2020: Dit gaat van je eigen tijd af toegevoegd
Update 27-02-2020: Krachtige leraar podcast toegevoegd en aanvulling Buiten de krijtlijnen
Update 15-04-2020: Amac Podklas toegevoegd
Update 16-05-2020: VO leest toegevoegd
Update 04-06-2020: Oordeel Krachtige leraar podcast en Buiten de Krijtlijnen aangevuld.
Update 05-06-2020: Slobcast is gezakt in de lijst en in de verleden tijd gezet, aangezien Arie Slob is gestopt met nieuwe opnames.
Update 10-06-2020: Nablijven met... toegevoegd. En enkele podcasts in de categorie Gestopt(?) geplaatst.
Update 11-06-2020: Amac Onderwijs Podklas heeft een upgrade gehad.
Update 15-06-2020: Onderwijs vandaag! toegevoegd en enkele kleine verschuivingen in de rangschikking
Update 29-06-2020: Onderwijspraat toegevoegd
Update 06-07-2020: Onderwijspraat plek in de ranglijst
Update 27-07-2020: Nivoz en Tikkie toegevoegd en een grote herschikking vanwege verschuivingen in het veld doorgevoerd.
Update 19-09-2020: Het mysterie van de goede leraar toegevoegd
Update 04-10-2020: Oordeel Tikkie podcast aangepast
Update 12-11-2020: Teach in Group Onderwijspodcast en Episch Onderwijs Podcast toegevoegd, de categorie Overige opgeheven, Efficiënt Onderwijs uitgebreid
Update 13-11-2020: 3 podcastsseries van Jan Jaap Hubeek toegevoegd: Taskforce Ontwikkelingsgericht Onderwijs, Leve het onderwijs en Stichting onderwijs primair, Buiten de Krijtlijnen wat gezakt op de lijst, Passend onderwijs hoogbegaafden en Pdcst23 toegevoegd
Update 24-12-2020: AOB Oost, Bovenal Onderwijs, In de leraarskamer en Genderwijs toegevoegd
Update 10-01-2021: Klein aanvulling bij Amac Onderwijs op basis van seizoen 2.
Update 19-01-2021: Onderwijs leiden met hart en ziel toegevoegd. Volgorde van plek 16 t/m 20 gewijzigd.
Update 24-01-2021: In de leraarskamer aangevuld met aflevering 3.
Update 11-02-2021: Juf! De podcast toegevoegd en Tikkie gezakt naar plek 33.
Update 25-03-2021: Fris, de podcast toegevoegd en Onderwijs leiden met hart en ziel gezakt.
Update 24-04-2021: Leren Verbeteren toegevoegd en De krachtige leraar gezakt.
Update 11-05-2021: Meestal Onderwijs en (W)onderwijs toegevoegd
Update 16-05-2021: (Op) weg met onderwijs toegevoegd
Update 20-05-2021: Afgestemd onderwijs toegevoegd, De Heldenreis en VO Leest naar de gestopte verplaatst
Update 11-06-2021: ReserachED toegevoegd
Update 29-07-2021: Gestopte podcasts (geen afleveringen in 2021) verplaatst.

Column D66 – De ultieme terugblik

Mijn laatste column als voorzitter van D66 ‘s-Hertogenbosch wordt de ultieme terugblik. Na 12,5 jaar stop ik als afdelingsbestuurder binnen D66. 12,5 jaar waarin ik met veel mooie en fijne mensen heb mogen samenwerken, 12,5 jaar waarin ik met D66 de electorale bodem heb gevoeld, maar ook jaren waarin we klaar waren voor de klim, resultaten boekten en winst op winst op winst haalden.

Ik ben trots op wat we hebben bereikt, trots op de weg die we samen hebben afgelegd en trots op de manier waarop de vereniging er in ‘s-Hertogenbosch en het land voor staat. Van houtje-touwtje, van beweging die na de implosie snel opgeheven kan worden, van vrijwillig en soms ook een tikje vrijblijvend naar robuust, toekomstbestendig en professioneel gezellig.

Nijmegen 2005

Straatactie in de Marikenstraat

In 2005 startte ik onder de vleugels van toenmalig afdelingsvoorzitter Henk Beerten, nu lid van het Landelijk Bestuur, samen met Richard Mekking (penningmeester) en Jeroen Bijl (secretaris) in Nijmegen. Al snel nam ik ledenbeleid en campagne onder mijn hoede. We wilden bouwen aan een kennis- en kundebestand en een lijst vrijwilligers met wie we elke maand de straat op konden.

Mijn allereerste telefoontje met een lid dat we nog nooit hadden gesproken weet ik nog goed: Sophie Molema. Ze vond het leuk dat ik belde, wilde graag actief worden en werd al snel lid van het bestuur. Er volgde een groep van zo’n 30 vrijwilligers waar ik regelmatig op kon terugvallen. Ondanks het feit dat we landelijk behoorlijk in de penarie zaten, werden we in Nijmegen met twee zetels in de raad groter dan in de periode daarvoor. Jeroen verhuisde en werd door Leon Wesdijk vervangen, enkele andere bestuursleden kwamen en gingen: Ilhami Yanmaz, Michiel Moret, Rudy Lekkerkerker. Ik werd commissielid in Nijmegen en draaide een jaar mee in de fractie, maar uiteindelijk zou ik Nijmegen gaan verlaten.

Naar ‘s-Hertogenbosch

Eind 2008 verhuisde ik naar ‘s-Hertogenbosch: Hans van Veen en Gerk Oberman waren net begonnen de waakvlam die ze aanhielden op te stoken tot een lekker vuurtje. D66 had geen zetels in de raad vanaf 2006, het bestuur was opgestapt en er gebeurde niets. De twee jaarrekeningen die we begin 2009 nog moesten goedkeuren met de leden bestonden uit 35 euro websitekosten en dat was het.

Diverse leden bezochten echter elke maand de Sireneborrel op de eerste maandag van de maand in de Verkadefabriek. Landelijk werd met Klaar voor de klim gewerkt aan een vernieuwing van inhoud en organisatie. Met huidige minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen aan tafel bij Hans op de Rompert bekeken we de situatie in het Bossche: we waren een ‘rode’ afdeling. Het was nog maar de vraag of we mee konden doen aan de verkiezingen in 2010. Begin 2009 vormden Hans, Gerk, Sander Hölscher en ikzelf een interimbestuur toe en in 2009 kwam daar ook Lenard Schoonen bij. We gingen aan de slag en binnen enkele maanden stond er een programma, een lijst en een behoorlijke club enthousiaste leden, zo’n 80 in totaal, waarvan 20 actief.

Gezamenlijk bouwden we toe naar de verkiezingen van 2010 waarin we met drie zetels terugkwamen in de raad: Jan Smit als fractievoorzitter, Annemarie Hoog Antink, nestor van de fractie en huidig Europarlementariër Matthijs van Miltenburg. Gerk werd vervangen door Fanne Pouw, Camille van den Akker trad toe tot het bestuur en met vijven bouwden we verder aan onze groeiende afdeling die richting 150 leden ging

Secretaris af

Campagne voor de verkiezingen in 2014

Ikzelf stopte in 2013 als secretaris vanwege een nieuwe baan, midden in het jaar waarin we probeerden toe te groeien naar de verkiezingen van 2014. Robbert van Schaik en daarna René van den Kerkhof namen mijn secretarisrol over, maar legden die ook weer neer vanwege hun ambities op de kandidatenlijst. Uiteindelijk ging Jannes van Hove met Hans, Fanne, Lenard, Camille en mijzelf verder op weg naar een nieuw programma, een nieuwe lijst en een nieuwe campagne. Maar wanneer zouden de verkiezingen zijn? In maart? Of pas in november? We bereiden ons voor, zetten de plannen even in de koelkast om uiteindelijk in november 2014 naar de stembus te gaan.

Dat rond die verkiezingen niet alles goed ging werd in de loop van de weken na de verkiezingen helder. In de aanloop zaten weeffouten in het proces en na de verkiezingen liep niet alles lekker in de nieuwe fractie. Toen ik in april 2015 voorzitter werd, was de motie die opriep tot een onderzoek dan ook mijn eerste belangrijke taak. Het rapport kon enkele maanden later gepresenteerd worden en met de lessen die we leerden hebben we in 2017 ons voordeel gedaan.

D66-bestuur per september 2017

Bovendien moest er in het bestuur nieuwe richting gevonden worden: zowel inhoudelijk als qua bemensing. Hans en Lenard hadden aangekondigd in april te stoppen; Fanne, Jannes en Camille stopten later in 2015 in het bestuur. Nicolette Schaapsmeerders, Petra van Dooren en Thijs van Rens traden toe tot het bestuur en later voegden ook Sabina de Lange en Sander Gravenberg zich bij hen. Na de afhandeling van het onderzoek werd aangevangen de afdeling in korte tijd een stap verder te brengen waarbij ontmoeting centraal stond: inhoudelijk in steunfractie en themagroepen, gezellig op de borrel en met andere afdelingen in regio-overleg. 

Anderhalf jaar na de start van het bestuur in nieuwe samenstelling, begon de voorbereiding op nieuwe verkiezingen. Verkiezingen die twee maanden achter ons liggen en waar we met veel plezier en trots op kunnen terugkijken.

Trots

Er is veel waar ik met trots en blijdschap op terugkijk. Drie zaken wil ik hier in het bijzonder noemen. Allereerst de Europese Campagne van 2009 waar ik aan mee mocht werken. Een nieuwe huisstijl, een nieuwe strategie en een positieve uitstraling leverden niet alleen veel zetels op, maar ook een goede impuls aan de vereniging. Ik heb daar veel geleerd waar we in diverse andere geledingen nog ons voordeel mee konden doen.

De Jet de Bussypenning

Daarnaast ben ik trots op onze terugkeer in ‘s-Hertogenbosch. Niet dat het allemaal vlekkeloos is gegaan, maar van een clubje met minder dan 80 leden, geen zetels en geen activiteiten zijn we opgeklommen naar een club van bijna 300 leden, 70 actieve mensen bij de verkiezingen in 2018, 5 zetels, een tweede collegeperiode en elke maand minimaal één activiteit.

Mijn laatste moment van trots betreft het ontvangen van de Jet de Bussypenning. In 2014, op een moment in mijn leven dat er veel gebeurde, kreeg ik in de Beurs van Berlage de landelijke penning voor leden die zich lokaal buitengewoon hebben ingespannen. De penning ligt op mijn bureau en ik zie hem elke dag liggen, elke dag met trots op alles wat ik tot nu toe met D66 heb meegemaakt!

7 zekerheden bewaarheid?

Toen ik als voorzitter van D66 ‘s-Hertogenbosch startte in 2015, deed ik dat met een belofte aan de afdeling: de 7 zekerheden van Wim Pelgrim. Aan het einde van mijn termijn is het wel zo gepast om daarop terug te blikken en te kijken in hoeverre ik deze zekerheden ook heb kunnen waarmaken.

De belangrijkste belofte was een toekomstbestendige structuur, cultuur en werkwijze. Zeker gezien de onrust in de afdeling in 2015 was dat nodig. En ja, er is een nieuw afdelingsreglement en er is een nieuwe structuur neergezet, die echter ook herzien gaat worden. Bovendien hebben we regelmatiger dan in het verleden contact tussen fractie en bestuur op een formele basis en zijn ook de informele contact hechter. Allemaal onderdelen van een toekomstbestendige afdeling die groei en macht aankan.

Daarnaast zijn er diverse slagen gemaakt in de communicatie zowel intern als extern. Met name het communicatieteam heeft hier vanaf 2017 veel aan bijgedragen. Het is zaak voor een nieuw bestuur en een nieuwe fractie om daar verdere opvolging voor te organiseren. Het archiveren van informatie en delen van stukken kan nog wel wat versterking gebruiken, maar de basisinfrastructuur is ook daarvoor aanwezig.

Met de afgelopen campagne hebben we laten zien verstandig en ruim te kunnen investeren, zonder financiële risico’s te lopen. Met een groeiend aandeel vrijwillige giften dat in 2017 de 10% overstijgt en ook in 2018 de 10% ruim zal overstijgen, is dit doel ruimschoots gehaald. Doel is nu die lijn voort te zetten naar 2022.

Een punt waar veel tijd en energie in gaat zitten is ledenactivering en dat was lastig zonder continue bemensing op dit onderwerp. Met de themagroepen hebben we in 2015 geprobeerd de leden langdurig te betrekken. Dat is geen succes gebleken in zowel betrokkenheid als inhoudelijke bijdragen. Daarom gaan we vanaf 2018 werken met projecten, een aantal projecten waarin u kunt deelnemen vindt u de website van D66 ‘s-Hertogenbosch. De 50% actieve leden hebben we dus nog niet gehaald. Maar rond de verkiezingen waren er ruim 60 mensen betrokken, een mooi aantal. En die 300 leden, daar zijn we bíjna!

Onze campagne wil ik op persoonlijke titel succesvol noemen. De evaluatiecommissie zal nog gaan bekijken of die conclusie terecht is, maar we waren aanwezig in de gehele gemeente met bijna 50.000 flyers, posters op alle borden en online op alle social media. En ook in het maatschappelijk middenveld krijgen we langzaamaan steeds meer netwerk. Bovendien zoeken we mensen uit dat middenveld actief op, zoals we dat bijvoorbeeld deden voor ons verkiezingsprogramma.

Het punt training dan: daar is niet veel vooruitgang geboekt helaas. Op regionaal niveau gingen diverse trainingen niet door, landelijk is er wel het een en ander aangeboden, maar dat is vooral voor mensen met uitgebreide politieke ambities. Een aandachtspunt voor de komende jaren: hoe ondersteunen we mensen die actief willen worden, zaken willen leren?

Op mijn laatste zekerheid: regelmatig contact met andere afdelingen is flink vooruitgang geboekt. Met de omliggende afdelingen en de regio zijn regelmatige contacten geweest, er is zelfs uitgebreid over samenwerkingsverbanden gesproken. Een helder plan implementeren bleek voor de verkiezingen onhaalbaar, maar wordt een dezer maanden opgepakt. Contact met de B5 is er met name op fractieniveau gekomen, maar ook tussen de besturen. Zo hebben we deskundigheid uitgewisseld in verschillende commissies rond de verkiezingen.

En daar staat de afdeling nu, dat is het startpunt voor het nieuwe bestuur. Dat is wat ik nalaat. En nu vooruit!

Column D66 – Een mooie club mensen

Ik heb in een vorige column al eens geschreven dat actief zijn voor D66 vooral ook een gezellige hobby is. Je draagt op allerlei manieren bij, wil de samenleving beter maken, mooier maken, maar het gaat er ook om dat je met elkaar leuke dingen doet. En dat doen we bij D66.

Zo hadden we een prachtige nieuwjaarsborrel: vele leden uit ‘s-Hertogenbosch en veel andere gemeentes in Brabant bezochten de Jongens van De Wit: ruim 150 mensen zagen de uitreiking van ons verkiezingsprogramma aan minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken.

Zo’n borrel is er elke maand. Wat in 2009 begon met de Sireneborrel op de eerste maandag van de maand om de afdeling weer op te bouwen, is nu uitgegroeid tot een maandelijkse borrel met soms meer en soms minder leden, maar altijd een gezellige sfeer en inhoudelijke discussie.

En dan zijn er nog onze toppers, onze kandidaat-raadsleden. Zij organiseerden 19 januari een gezellig diner voor de leden. Vier heerlijke gangen en vele leuke gesprekken over politiek, maar ook zwangerschappen, persoonlijke omstandigheden, verhuizingen en verbouwingen passeerden de revue.

En dan komt er ook nog veel moois aan: gezellige campagneactiviteiten; samen de straat op, de wijk in en met mensen in gesprek en 2 februari een gezellige borrel met veiling. Al het geld komt ten goede aan de campagnekas en u kunt naar huis met van alles: van een compleet kinderfeestje tot een robuuste houten eettafel. Komt allen en doe mee met onze gezellige en mooie club mensen!

D66: degelijke politiek in een turbulente periode

Sinterklaas is net het land uit en heel ‘s-Hertogenbosch bereidt zich voor op kerst. Hoewel Joris’ kerstboom al een tijdje klaarstond en de aankleding van de Parade net op tijd af was, blijft het ook nog een paar maanden Sinterklaas. Partijen zullen de komende tijd gaan strooien met ideeën voor een betere stad en in sommige gevallen ook met zakken geld die daarbij horen.

Ook wij voltooiden vorige week ons verkiezingsprogramma. Veel nieuwe ideeën voor de stad, maar vooral ook een voortzetting van het solide beleid dat we hebben ingezet in de afgelopen periode. Vooruitstrevend, gericht op een gezonde toekomst en kansen voor iedereen. Maar dat is niet waar de kranten bol van staan deze weken.

Het vertrek van wethouder Van Son van Rosmalens Belang, de terugtrekking van Bosch Belang uit deze coalitie, de duiventil die is ontstaan bij o.a. VVD en datzelfde Bosch Belang, de afsplitsing van Knillis en een jaar geleden al de afsplitsing van Gewoon ge-DREVEN; het is onrustig in de lokale politiek van ‘s-Hertogenbosch. En dat is alles behalve een feestje.

Ondanks dat de rest van het college stevig doorwerkt aan het voortzetten van het beleid en de opmaat naar een nieuw college vanaf april/mei 2018, heeft dat uiteraard invloed op de slagkracht van de lokale politiek en het vertrouwen van de inwoners in hun bestuur. En daarin laat D66 onverminderd zien kwaliteit te kunnen leveren.

Wij laten zien dat een landelijke partij ook lokaal kan zijn en een lokale partij ook landelijk. Zoals Alexander Pechtold het op het congres in Leeuwarden zei afgelopen maand:

Dit is het grote verschil tussen D66 en de puur lokale partijen. Die zijn als een snelweg zonder afrit. Natuurlijk, ze hebben wortels in de gemeenschap, maar geen toegang tot de boomtoppen van Brussel of het Binnenhof.

Dat geldt niet alleen voor de inhoud, maar ook voor de kwaliteit die je op het gebied van mensen en ideeën kunt leveren. Onze afdeling heeft bijna 300 leden uit allerlei wijken en dorpen in onze gemeente, deze mensen zijn actief bij allerlei organisaties van scholen tot sportverenigingen en van sociale organisaties gericht op maatschappelijke ondersteuning tot duurzaamheidsinitiatieven. Daarmee zijn we een van de grootste politieke organisaties in onze gemeente, vele malen groter dan diverse lokale partijen en met stevige wortels in de gemeenschap.

Maar we hebben ook korte lijnen met Brussel, via Matthijs van Miltenburg,  toegang tot ondersteuning bij de selectie van kandidaten en expertise op het gebied van campagnevoeren, visie uitzetten en financiële degelijkheid in je partij. We kunnen gebruik maken van de ervaring in andere gemeentes en landelijke inzichten in moeilijke dossiers als de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO). Kortom: we kunnen ons met vaste voet aan de grond in de gemeente optrekken aan de ervaringen van anderen. En anderen doen dat bij ons.

En daarmee zijn we klaar om degelijke lokale politiek te voeren in een versplinterde raad vol onervaren fracties. Met een duurzaam programma, een vooruitstrevend programma, een menselijk programma zijn wij klaar om de volgende collegeperiode te leiden. Doet u daaraan mee? Voer campagne in uw buurt, ga stemmen op 21 maart en als u dat niet al bent: word lid van D66!

Twee rapporten over de blockchain in het onderwijs

Afgelopen week verschenen twee superinteressante onderzoeksrapporten over de toepassing van de blockchain in het onderwijs. SURFnet (ict- en netwerkorganisatie in het hoger onderwijs) en de Europese Unie hebben zich de vraag gesteld wat de blockchain kan betekenen in het onderwijs. Allereerst het mij meest tegenvallende rapport, dat van SURF.

Eén van de conclusies is helder, de blockchain is nog niet volwassen en ook niet dé oplossing. De auteurs schrijven echter:

Of anders gesteld, blockchain kan meer gezien worden als een mogelijk onderdeel van een oplossing, dan als ‘de’ oplossing.

Daar kan ik mij volledig in vinden. Waar ze de plank misslaan is de wijze waarop ze naar de techniek in relatie tot het onderwijs kijken. Er wordt erg uitgegaan van de status quo en daarvoor zijn inderdaad bestaande oplossingen voldoende of zelfs goed. Maar de transformerende eigenschappen van de blockchain, het anders naar de verhoudingen kijken in het onderwijsveld en de wijze waarop we met onderwijsresultaten omgaan wordt slechts zijdelings genoemd.

Om een vergelijking op te zetten die voortbouwt op de bekende (niet van Henry Ford afkomstige) quote; het is alsof je een paardenverzorger (SURF) begin 20e eeuw vraagt naar de impact van de auto. Het antwoord van SURF zou in die tijd zijn geweest dat het misschien handig kan zijn om voer naar zijn paard te rijden, maar dat zijn dagelijks werk er waarschijnlijk niet anders door zal worden…

Wat dit rapport in mijn ogen mist is het zicht op de horizon, het zicht is vooral gericht op de volgende drie stappen en die zullen niet groot zijn. Maar zonder ‘big picture’ ook geen ‘first step’. Grote transformaties hoeven we vanuit SURF helaas niet direct te verwachten, maar ook niet op de langere termijn, zo lijkt het.

En de EU?

De EU heeft een uitgebreidere studie gedaan. Op BCINED2017 presenteerde Andreia Inamorato dos Santos de concept-conclusies al en het rapport ziet er degelijk en weloverwogen uit. Processen op de blockchain (de techniek) en processen in het onderwijs, zoals certificering worden uit en te na beschreven en gekeken wordt waar links te leggen zijn. De kansen voor certificering via de blockchain zijn groot, maar er wordt uiteraard ook opgemerkt dat de techniek nog in de kinderschoenen staat. Of de ECTS als standaard nu zo logisch zijn, waag ik te betwijfelen, maar het is het enige dat op Europees niveau gestandaardiseerd is, dus dat kan dan ook als enige bestaande systeem gehanteerd worden door de onderzoekers.

Ook de scenario’s gaan een stuk breder dan SURF, waarbij met name scenario 4 mijn aandacht trekt:

Using a blockchain as a lifelong learning passport

Toewerken naar een verifieerbaar CV, dat je leerweg gedurende je leven vastlegt en onderwijs en arbeidsmarkt verbindt. Dat is waar ik van droom en waar we met stapjes naar toe kunnen werken.

Interessant leesvoer voor eenieder die wil nadenken over de infrastructuur die nodig is voor de toekomst van het onderwijs. Want als het onderwijs verandert, moeten we ook nadenken over de manier waarop we onszelf de ruimte geven en de tools in handen geven om dat onderwijs goed te kunnen geven.