Godfried Bomans, Pieter Bas

Beoordeling: 3 sterren

Zoals bij Godfried Bomans eigenlijk altijd, is ook Pieter Bas een vermakelijk, maar niet wereldschokkend boek. Met lichte kwinkslagen in taal en inhoud neemt Bomans ons mee door het leven van deze fictieve latere minister van Onderwijs. Zijn vertelwijze, ontleend aan zijn voorliefde voor Dickens, doet erg negentiende-eeuws aan, met name door de alwetende verteller die commentaar levert op de dagboekfragmenten en de structuur van de memoires in het algemeen.

Bomans werd alom gewaardeerd, maar daarmee loop je als schrijver ook het risico veel boeken te schrijven die erg gemiddeld overkomen: terugkijkend op Pim, Frits en Ida en De avonturen van Pa Pinkelman en tante Pollewop, beoordeel ik zijn werk tot nu toe steevast met drie sterren: niet slecht, niet opvallend bijzonder, niet briljant, vaak humoristisch, vaak ook wat nietszeggend. Een veilige keuze voor wie niet snel op zijn gezicht durft te gaan. Voor hen is ook Pieter Bas een zeer geschikte titel.

Theun de Vries, Het zwaard, de zee en het valse hart (boekenweekgeschenk 1966)

Beoordeling: 2 sterren

Het zwaard, de zee en het valse hart heeft niet alleen een lange titel, de inhoud is ook erg lang; te lang! Het verhaal bevat oneindige beschrijvingen van wie waarheen gaat en via welke route. De opbouw van het verhaal zit goed in elkaar, maar het zou fijn zijn als de TomTom van De Vries ons wat sneller van punt naar punt zou brengen. Theun de Vries is geen slechte schrijver, dat is ook aan dit boekenweekgeschenk wel te zien, maar het is geen leuk boek.

Remco Campert, Liefdes schijnbewegingen

Beoordeling: 3 sterren

Het boek Liefdes schijnbewegingen van Remco Campert stamt uit 1963 en past wat opbouw goed bij zijn werk uit die tijd, zoals Het leven is vurrukkulluk. Ook in Liefdes schijnbewegingen ontmoeten we verschillende personages, bezig met het zoeken naar een doel in hun leven, die uiteindelijk op één locatie bij elkaar komen. Bovendien is het subthema ‘aanrommelen in de liefde’ in dit boek nog wat sterker aangezet en tot hoofdthema gemaakt.

Opvallend is dat Liefdes schijnbewegingen een auctoriale verteller bevat, waardoor de humoristische elementen direct ook een sarcastische ondertoon krijgen. De verteller laat de lezer weten dat het allemaal gestuurd wordt van buitenaf.

Het is een mooi boek, maar niet bijzonder spannend. Het leest lekker (in elk geval fijner door de meer gestandaardiseerde spelling). Maar of ik me over een jaar nog herinner waar dit boek over gaat, betwijfel ik. Daarom drie sterren.

Dimitri Verhulst, De zomer hou je ook niet tegen (boekenweekgeschenk 2015)

Beoordeling: 4 sterren

Wanneer je Dimitri Verhulst iets laat schrijven, weet je dat je iets goeds in handen krijgt. Dat was al zo bij De helaasheid der dingen, dat was ook zo bij Godverdomse dagen op een godverdomse bol en dat is bij zijn boekenweekgeschenk De zomer hou je ook niet tegen opnieuw zo. Het is een mooi verhaal van een hoofdpersoon die in dit geval letterlijk de verteller van het verhaal is. Je luistert mee naar zijn relaas aan zijn zoon met af een toe een aardige ontredderde scène tussendoor waarin de gehandicapte jongeman verzorging nodig heeft. Het verhaal is niet overdreven spannend, maar moet vertelt en dat dringt zich aan jou als lezer wel op.

Jan de Hartog, Herinneringen van een bramzijgertje (boekenweekgeschenk 1967)

Beoordeling: 5 sterren

Ik houd van schrijvers als Jan de Hartog. Een avonturenverteller zoals ook Beckman of Dickens dat op heel andere niveaus zijn. Herinneringen van een bramzijgertje is het spannende verhaal van een jongen die in de harde leven van de Zuiderzeevissers terecht komt. Maar wel in de nadagen, vlak voor het sluiten van de dijken. Ik heb dit boekenweekgeschenk in een keer uitgelezen en dat is wel eens fijn na de mindere exemplaren uit 1968 en 1969.

 

James M. Barrie, Peter Pan

Beoordeling: 3 sterren

Peter Pan is een typisch negentiende-eeuwse roman, terwijl het boek in 1911 verscheen. Dat maakt dat het originele prachtige verhaal vandaag de dag wat minder leesbaar is dan 100 jaar geleden. Dat komt met name door de uitgesponnen uitleg. Het fantasievolle verhaal vol avonturen wordt daardoor soms wat lang onderbroken voor beschrijvingen of een enkele uitweiding over Neverland. Dat hangt samen met dat andere typisch negentiende-eeuws fenomeen, dat in jeugdboeken tot op de dag van vandaag nog gebruikt wordt: de aanwezige verteller die de lezer ook expliciet aanspreekt. Hij stapt af en toe uit het verhaal als een aardrijkskundige die niet de antropologische bijzonderheden van de Oriënt beschrijft, maar die van Neverland.

Het verhaal blijft zeer krachtig: dat was het in 1911, dat was het in Finding Neverland, dat was het in Hook en dat was het in Peter Pan van Walt Disney. Wel is het verhaal gewelddadiger dan in de recentere verwerkingen. De strijd met de piraten is een echte strijd op leven en dood en Peter blijkt ook een moordend mannetje te zijn.

Al met al een hele leeservaring met mooie en minder mooie kanten.

Max Dendermonde, Kom eens om een keizer (boekenweekgeschenk 1968)

Beoordeling: 1 ster

De meeste boekenweekgeschenken zijn leuk, maar soms zitten er mindere gevallen tussen, zoals Kom eens om een keizer van Max Dendermonde. In het begin leek het boek me mooi: de taal is inspirerend, maar uiteindelijk blijkt het verhaal niet te boeien. Prachtig opgeschreven geneuzel van een oude, mislukte muzikant, blijft geneuzel helaas. Uiteindelijk heb ik het boek weggelegd na 1/3e deel.

Kader Abdolah, De boodschapper

Beoordeling: 4 sterren

Nadat ik jaren geleden de Koran las, was ik erg benieuwd naar deze uitgave van Karel Abdolah. De Koran vond ik namelijk behoorlijk lastig te volgen. De boodschapper is veel toegankelijker. In die opzet is Abdolah dan ook goed geslaagd. Je krijgt een mooi beeld van het leven van Mohammed, al is het de vraag waar feit ophoudt en fictie begint. Abdolah geeft dat ook aan in het begin van zijn boek: je moet dit boek als een literair boek lezen.

Naast de zeer interessante inhoud, is De boodschapper ook een mooi boek om te lezen. Abdolah schrijft toegankelijk, maar met een sierlijkheid die we van hem gewend zijn. Ik ben dan ook erg benieuwd naar zijn koranbewerking die in dezelfde box als De boodschapper verscheen.

Tommy Wieringa, Een mooie jonge vrouw (boekenweekgeschenk 2014)

Beoordeling: 5 sterren

Tommy Wieringa is een excellent schrijver. Met Joe Speedboot en Caesarion heeft Wieringa laten zien zowel op het gebied van stijl als verhaaltechnisch alles in huis te hebben om prachtige romans te schrijven. Vaak zie je dat een goede schrijver op de korte baan van het boekenweekgeschenk onderuit gaan. Wieringa doet dat allerminst. Hij zet een briljant verhaal neer in prachtige woorden gegoten.

De wijze waarop alles in het leven van Edward uiteindelijk alles in zijn leven verliest, bouwt zich binnen 96 pagina’s voorzichtig op met een climax aan het einde van het boek. Het doet denken aan Bonita Avenue, maar in een lichtere vorm, zonder dat de ernst van de situatie oppervlakkiger wordt.

Hopelijk wordt het hoge niveau van de boekenweekgeschenken van de laatste jaren vastgehouden, na Kees van Kooten en Tom Lanoye belooft de naam Dimitri Verhulst veel goeds.

Boudewijn Büch, Het geheim van Eberwein

Beoordeling: 4 sterren

Het geheim van Eberwein is een mooie aanvulling op De kleine blonde dood. Het is mooi te zien dat Büch na het succes van dat laatste boek, een boek schreef waarin hij het beeld dat van zijn vader ontstaat heeft willen verzachten. De relatie tussen Boudewijn en zijn vader bestaat niet langer alleen uit geweld en gescheld, maar ook uit een zekere mate van liefde.

Het boek is wel een stuk minder spannend dan zijn voorganger. Er lijkt een minder grote druk achter het verhaal te zitten: De kleine blonde dood móést verteld worden, Het geheim van Eberwein lijkt die noodzaak minder te hebben. Het verhaal kabbelt wat meer.

Het leest wel als een trein, terwijl er behoorlijk wat lijntjes door het boek lopen. Het verhaal schuift soepel heen en weer tussen de verschillende associaties van Boudewijn, soepeler dan in De kleine blonde dood, maar daarmee wordt het boek ook meer een tussendoortje dan een boek dat je bij de keel grijpt. Maar wel een erg goed tussendoortje.