De Nederlandstalige onderwijspodcasts

Nu ik zelf een onderwijspodcast maak, heb ik met nog meer interesse naar diverse van mijn concullega’s geluisterd. In deze bijdrage een overzicht van de mij bekende Nederlandstalige onderwijspodcasts en mijn persoonlijke oordeel hierbij.

En ja, het gevaar is dat het beeld ontstaat dat ik mijn collega’s bij de enkels afzaag om als enige glorieuze podcast in dit veld over te willen blijven. Maar dat is niet het geval. Ik beluister vele van deze podcasts regelmatig en we kunnen elk met onze eigen aanpak prima naast elkaar bestaan.

1. Pictio Onderwijspodcast
De leukste podcast maken Wytze Niezen en ik natuurlijk zelf, de Pictio Onderwijspodcast. Het is niet alleen leuk om te luisteren naar een podcast, maar zelf in gesprek met interessante gasten en dat delen met anderen is misschien nog wel veel leuker! Elke maand een interessant thema en dan één of twee gasten daarbij uit het werkveld. Je vind de Pictio Onderwijpodcast op elk denkbaar platform, en in elk geval via de onderstaande link.
https://anchor.fm/pictio-onderwijspodcast

2. De 4 sleutels voor een effectieve les
De 4 sleutels is de podcast van het onderwijsadviesbureau met dezelfde naam. Het bureau geeft trainingen en maakt materialen voor basisscholen gericht op het instructiegedrag en het ontwikkelingsgerichte gesprek daarover. Theo Wildeboer spreekt hierin elke keer met een deskundige, vaak van universiteiten, over een krachtige les. Evidence-informed je les vormgeven is het uitgangspunt. Interessant materiaal, ook voor iedereen die lesgeeft, ook buiten de basisschool. Al zou er in het gesprek wat mij betreft soms iets scherper gesneden mogen worden.
https://www.deviersleutels.nl/podcast/

3. Meesterwerk
Meestwerk is de podcast van Jan Jaap Hubeek, onderwijsmanager educatie bij de pabo in Leiden. Hij bezoekt mensen die innoveren in het onderwijs, over de laatste ontwikkelingen op onderwijsgebied en het ondernemerschap vanuit docenten of onderwijsbetrokkenen. De serie leunt daarbij, zeker in het begin, wel wat sterk op wat er zich in Amsterdam en omstreken afspeelt, maar dat verbreed zich in de loop van de tijd wel. Hij heeft echt de voorhoede van onderwijsontwikkelingen te pakken, zoals de Agora, Iederwijs of scholen met mindfullness op het curriculum. Maar dit soort tegendenkers zetten je wel weer aan het denken over je eigen praktijk.

4. Opgejaagd
Ik was echt geïntrigeerd door de serie Opgejaagd. De strijd van Jennifer Petterson bij haar kennismaking met de Nederlandse kinderopvang en het Nederlandse onderwijs maak je van dichtbij mee. Moet het gezin naar Zweden gaan, naar het onderwijs uit haar geboorteland dat ze veel beter vindt dan wat ze bij haar kinderen ziet gebeuren? En waarom doen we in Nederland wat we doen? Een persoonlijke en interessante kennismaking met onze eigen kijk op kinderen.

5. Slobcast
Een minister met een eigen podcast, dat is Arie Slob met zijn Slobcast. Ongeveer 1 keer per maand gaat Arie Slob in gesprek met mensen rondom een onderwijsthema waar hij mee bezig is. Uiteraard is het onderdeel van de communicatiestrategie vanuit het ministerie, maar het is wel leuk om op deze manier te volgen waar de minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs.
https://soundcloud.com/arieslob

6. Buiten de krijtlijnen
Buiten de Krijtlijnen is een Vlaamse podcast over onderwijs. Begonnen in 2017 heeft de podcast zijn activiteiten nu weer opgepakt. Gesprekken met experts, docenten, directeurs en pedagogen om onderwijsvraagstukken te bevragen en beantwoorden. De podcast lijkt in zekere zin op onze eigen podcast, maar dan vanuit het Vlaamse onderwijs. Ik zou wel als ik de maker was vaker afspreken met mensen op locatie: de audiokwaliteit via Skype is nogal wisselend en dat is jammer.
https://soundcloud.com/user-704790814

7. Tjipcast
Tjipcast is de wekelijkse podcast (en video) van dr. Tjip de Jong over leren, veranderen, samenwerken, leiderschap of innoveren. Onderwerpen als goed rekenonderwijs, autonomie en zelfsturing en nieuw organiseren komen onder andere voorbij, maar onderwijs is slechts een (klein) deel van deze podcast. Dat snijvlak van leren, leiderschap en innovatie sluit aan bij het zelfstandig ondernemerschap van De Jong en levert regelmatig interessante gesprekken op, soms wat meer binnen het primaire proces in het onderwijs, meestal wat meer daarbuiten. Wel klinkt de podcast soms wat hol, door het opnemen met één microfoon.
https://tjipcast.nl/

8. Kennisnet podcast
Kennisnet is voortgekomen uit het PO, VO en MBO als onafhankelijk expertisecentrum en diensteverlenr op het gebied van ICT-gebruik in het onderwijs. En daarover gaat de al behoorlijk lang bestaande podcast van Kennisnet ook over: ICT en onderwijs. Leuke gesprekken waarin de gidsfunctie van Kennisnet duidelijk uit naar voren komt: zowel praktische en technische onderwerpen als trends, bijvoorbeeld Artificial Intelligence, komen naar voren. Een leuke podcast voor wie interesse heeft in dit specifieke gebied.
https://kennisnet.libsyn.com/

9. De Grote Pauze Podcast
Eind oktober 2019 startte het LAKS met De Grote Pauze Podcast. Een podcast voor en door middelbare scholieren. De eerste aflevering belooft een compact gesprek (10 minuten) over een actualiteit van het onderwijs. Leuk om te zien dat het LAKS op deze manier probeert de achterban te bereiken via dit medium. Ik ben benieuwd hoe de inhoud zich verder ontwikkelt.
https://open.spotify.com/show/0eKviVTp7vwc0rXl7dvabL

10. Flip the system podcast
In deze podcast voert René Kneyber, docent wiskunde en publicist, gesprekken over onderwijs. Er zijn inmiddels twee seizoenen en óf en wanneer er een derde komt is nog niet duidelijk. Kneyber praat hierin met een aantal (ervarings)deskundigen over de stand van het onderwijs of hij bespreekt met hen een onderwijsboek. Invalshoek is vaak de politiek en de crisis die zich aan het voltrekken is in het onderwijs.
https://flipthesystem.libsyn.com/

11. Uit de school geklapt
Maarten en Gijsbert zijn ook een onderwijspodcast gestart in de afgelopen maanden. Ook zij gaan in gesprek met mensen over het onderwijs, maar ze richten zich specifiek op verrassende, inspirerende en grensverleggende onderwijspraktijken. Ze willen in de komende jaren bijdragen aan een duurzaam educatienetwerk; een flexibel netwerk, dat in inhoud en vorm past bij de uitdagingen van onze tijd en bij datgene waar scholieren, studenten, maar ook degenen die school achter de rug hebben, zelf zeggen behoefte aan te hebben. Leuke gesprekken, maar wel twee keer met dezelfde gast in drie afleveringen, dus ik ben benieuwd hoe deze podcast zich verder ontwikkelt.
Update 9-11: de nieuwste aflevering geeft hoop, een leuk onderwerp, maar de makers doen er goed aan wat scherper te snijden in het gesprek. Het is nu wat langdradig en komt wat ongestructureerd over.
http://www.maartenengijsbert.nl

12. Uit de school geklapt
Uit de school geklapt is een aangekondigd project dat in januari 2020 zou moeten starten. In deze podcast zullen Nederlandstalige docenten hun anekdotes delen: korte afleveringen, soms hartverwarmend, soms tenenkrommend. Want het onderwijs kent vertederende momenten, maar ook kom je jezelf als docent wel eens behoorlijk tegen. Er is een leuke pilotaflevering op Soundcloud gezet, maar of het een vervolg krijgt is nog niet helder.
https://soundcloud.com/uitdeschoolgeklapt

De overige
En dan bespreek ik nog vier kleinere podcasts. Het zijn podcasts die niet altijd door zijn gezet of die nog maar net begonnen zijn.

Zo is ongeveer op hetzelfde moment als de Pictio Onderwijspodcast ook Onderwijspodcast.nl begonnen. Er zijn nu drie afleveringen van een tweegesprek over de laatste onderwijsnieuwtjes. Het blijft nogal hangen in een gesprek van twee mannen over wat er in het nieuws is geweest: het voegt voor mij niet zoveel toe om hiernaar te luisteren. Wel nodigen ze iedereen uit om zich als gast te melden, dus hopelijk volgen er binnenkort interessante gesprekken.
www.onderwijspodcast.nl

Efficiënt onderwijs is ook een Vlaamse podcast, horende bij de website Efficiëntonderwijs.be. Stijn Derudder wil het secundair onderwijs in Vlaanderen versnellen en efficiënter maken en gaat in gesprek met diverse deskundigen over verschillende onderdelen van het secundair onderwijs, variërend van gevechtskunst tot geschiedenis en van de militaire school tot informatica. Ik vind de gesprekken soms wat te lang duren en niet altijd super interessant en ook de relatie met de website die erbij hoort snap ik niet altijd helemaal, maar misschien is het wat voor jou.
https://efficientonderwijs.be/blog/

Omroep Onderwijs is in 2018 begonnen en na twee afleveringen alweer gestopt. De omschrijving doet vermoeden dat de ambities groter waren: “Anja Vink en Ronald Buitelaar leggen even de pennen neer om aan de keukentafel de laatste onderwijsontwikkelingen te bespreken, hun ideeën daarover uit te wisselen en zich zo nu en dan te wagen aan een gewaagde voorspelling. Over werklast, de politiek, onderwijsinnovatie, bureaucratie, de leraar en de klas.” Jammer dat het zo snel gestopt is, maar ik begreep van Ronald Buitelaar dat het maken van de podcast helaas te veel tijd kostte.
https://podtail.com/podcast/omroep-onderwijs/

Gepubliceerd: 25-10-2019
Update 26-10-2019: Kennisnet podcast toegevoegd
Update 04-11-2019: De Grote Pauze podcast en Uitdeschool.nl toegevoegd
Update 06-11-2019: Flip the system podcast toegevoegd
Update 09-11-2019: Oordeel Maarten en Gijsbert aangepast en als aparte podcast vermeld

Twee rapporten over de blockchain in het onderwijs

Afgelopen week verschenen twee superinteressante onderzoeksrapporten over de toepassing van de blockchain in het onderwijs. SURFnet (ict- en netwerkorganisatie in het hoger onderwijs) en de Europese Unie hebben zich de vraag gesteld wat de blockchain kan betekenen in het onderwijs. Allereerst het mij meest tegenvallende rapport, dat van SURF.

Eén van de conclusies is helder, de blockchain is nog niet volwassen en ook niet dé oplossing. De auteurs schrijven echter:

Of anders gesteld, blockchain kan meer gezien worden als een mogelijk onderdeel van een oplossing, dan als ‘de’ oplossing.

Daar kan ik mij volledig in vinden. Waar ze de plank misslaan is de wijze waarop ze naar de techniek in relatie tot het onderwijs kijken. Er wordt erg uitgegaan van de status quo en daarvoor zijn inderdaad bestaande oplossingen voldoende of zelfs goed. Maar de transformerende eigenschappen van de blockchain, het anders naar de verhoudingen kijken in het onderwijsveld en de wijze waarop we met onderwijsresultaten omgaan wordt slechts zijdelings genoemd.

Om een vergelijking op te zetten die voortbouwt op de bekende (niet van Henry Ford afkomstige) quote; het is alsof je een paardenverzorger (SURF) begin 20e eeuw vraagt naar de impact van de auto. Het antwoord van SURF zou in die tijd zijn geweest dat het misschien handig kan zijn om voer naar zijn paard te rijden, maar dat zijn dagelijks werk er waarschijnlijk niet anders door zal worden…

Wat dit rapport in mijn ogen mist is het zicht op de horizon, het zicht is vooral gericht op de volgende drie stappen en die zullen niet groot zijn. Maar zonder ‘big picture’ ook geen ‘first step’. Grote transformaties hoeven we vanuit SURF helaas niet direct te verwachten, maar ook niet op de langere termijn, zo lijkt het.

En de EU?

De EU heeft een uitgebreidere studie gedaan. Op BCINED2017 presenteerde Andreia Inamorato dos Santos de concept-conclusies al en het rapport ziet er degelijk en weloverwogen uit. Processen op de blockchain (de techniek) en processen in het onderwijs, zoals certificering worden uit en te na beschreven en gekeken wordt waar links te leggen zijn. De kansen voor certificering via de blockchain zijn groot, maar er wordt uiteraard ook opgemerkt dat de techniek nog in de kinderschoenen staat. Of de ECTS als standaard nu zo logisch zijn, waag ik te betwijfelen, maar het is het enige dat op Europees niveau gestandaardiseerd is, dus dat kan dan ook als enige bestaande systeem gehanteerd worden door de onderzoekers.

Ook de scenario’s gaan een stuk breder dan SURF, waarbij met name scenario 4 mijn aandacht trekt:

Using a blockchain as a lifelong learning passport

Toewerken naar een verifieerbaar CV, dat je leerweg gedurende je leven vastlegt en onderwijs en arbeidsmarkt verbindt. Dat is waar ik van droom en waar we met stapjes naar toe kunnen werken.

Interessant leesvoer voor eenieder die wil nadenken over de infrastructuur die nodig is voor de toekomst van het onderwijs. Want als het onderwijs verandert, moeten we ook nadenken over de manier waarop we onszelf de ruimte geven en de tools in handen geven om dat onderwijs goed te kunnen geven.