Bart Moeyaert, De melkweg

Beoordeling: 4 sterren

Soms wil je een kinderboek graag lezen, na een recensie in de Lemniscaatkrant bijvooreeld. De Melkweg van Bart Moeyaert is zo’n boek. En ik moet zeggen, ik ben enthousiast over dit boek. Hoewel ik van oorsprong meer een Lemniscaat-lezer dan een Querido-lezer ben, kan ook dit type kinderboek mij steeds meer bekoren.

Wat is het grote onderscheid tussen Querido en Lemniscaat hoor ik u vragen? In essentie zit hem dat in de focus op inhoud of vorm. Lemniscaat-boeken hebben de focus meer op de inhoud, het verhaal liggen, waar de Querido-boeken wat meer nadruk leggen op de vorm. Moeyaert past wat dat betreft prachtig in de traditie van Querido.

In De Melkweg maken we kennis met drie kinderen die een lome verveelde zomer doorkomen met het observeren van wat er in de Melkweg gebeurt (een straatnaam die tevens een prachtige metafoor vormt voor de eenzaamheid van de mens in het oneindige heelal). Langzaam verglijdt, bijna zoals een lawine begint, alles om Oskar heen van hem weg. Heel langzaam begint die beweging, maar eenmaal ingezet is er geen houden meer aan.

De angsten van Oskar, de gevoelens van een jong kind, zijn zeer realistisch weergegeven. Dat heeft Moeyaert in prachtig poëtisch proza gedaan. Het boek kent wel een zekere traagheid die het als kinderboek niet voor ieder kind even geschikt maakt, maar de taal, de getalenteerde pen van Moeyaert en de sfeer die ook zeer goed in de kaft is gevangen, maken het wel tot een prachtig boek!

Thea Beckman, Het rad van fortuin

Beoordeling: 5 sterren

Van de trilogie over de Honderdjarige Oorlog, Geef me de ruimte, Triomf van de verschroeide aarde en Het rad van fortuin, is dit laatste deel verreweg het beste. Dat komt allereerst doordat de verschillende personages, die in min of meer gelijke mate een hoofdrol vervullen, en de bijbehorende perspectieven meer afwisseling in het boek brengen. Bovendien zit er ook wat meer afwisseling in het verteltempo: de focus ligt meer op kantelmomenten en minder op de reizen en de pauzemomenten in de oorlog.

Met dit laatste deel heeft Thea Beckman een mooi einde aan de reeks gemaakt, waarin hints naar de voorgaande twee boeken gracieus zijn verweven in het verhaal en het afscheid van Gods Vlindertje, waarmee het eerste boek opende, een logisch, maar waardig karakter kent.

De balans tussen historie, verhaal en beschouwing is ten opzichte van Triomf van de verschroeide aarde, hersteld en ook de al veel vaker genoemde maatschappijvisie van Thea Beckman is genuanceerd verwerkt. Uit het boek spreekt wijsheid: wijsheid in de personages, wijsheid sprekend uit het talent van Beckman en wijsheid als geschiedenisdocente van generaties.

Dit boek is niet alleen voor kinderen, dit boek is voor iedereen. Prachtig, prachtig, prachtig!

Thea Beckman, Triomf van de verschroeide aarde

Beoordeling: 4 sterren

In tegenstelling tot Geef me de ruimte is Triomf van de verschroeide aarde minder verhaal en meer geschiedenis. De politieke en militaire ontwikkelingen in Bretagne en Parijs. Ook is dit boek wat politieker: de maatschappijvisie van Beckman (die sociaaldemocratisch georiënteerd lijkt in haar werk) spreekt er sterker in door en de stille waardering voor volkssoevereiniteit en revolutie tegen de adel die het volk overheerst liggen wat dikker op het verhaal.

De geschiedenis is wel erg interessant en Beckman toont zich ook met dit boek een begenadigd schrijver. Vooral het einde van het verhaal biedt mooie aanknopingspunten om in het derde deel op verder te kunnen. Dit boek maakt dan ook vooral nieuwsgierig naar het derde in de trilogie.

Thea Beckman, “Geef me de ruimte!”

Geef me de ruimte

Beoordeling: 5 sterren

Ik heb de laatste twee jaar al veel van Thea Beckman herlezen, maar ik ben nog niet zo enthousiast geweest over een boek als over Geef me de ruimte! Ik vond ook vroeger deze trilogie over de Honderdjarige Oorlog al het beste werk van Beckman en dat vind ik dus nog steeds.

In dit werk zijn de vaste elementen in het werk van Beckman allemaal aanwezig: een sterke, feministische vrouw in een historische context die schampt aan bekende mensen, een wat socialistische (linkse zo u wilt) maatschappijvisie die doorklinkt, spanning en historische feiten. Dit alles is goed in balans en dat maakt dat je je als lezer niet gaat ergeren aan een overdaad aan een van deze elementen.

Daar komt bij dat Beckman in dit boek ook een talig sterk werk neerzet. Waar bij haar werk (en boeken van Lemniscaat in het algemeen) het verhaal, de inhoud, er meer toe doet dan de vorm, de taal, is de taal in dit boek sterk en schrijft zij beheerst.

Al met al een pareltje uit de Nederlandse jeugdliteratuur van de 20e eeuw en daarom ook nog steeds als nieuw boek te koop bij Bol.com!

Ted van Lieshout, Gebr.

Gebr.

Beoordeling: 5 sterren

Gebr. is een briljant boek! Ik weet nog dat het heel veel indruk op mij maakte toen ik het voor het eerst las: ik zal in de tweede klas hebben gezeten. Daarna las ik het boek voor mijn leeslijst bij het vak jeugdliteratuur op de RU. Het was dan ook een boek dat ik graag zelf in de kast wilde hebben staan.

Ted van Lieshout heeft een bijzondere vorm gekozen, door twee dagboeken door elkaar heen te schrijven. Daarbij heeft hij niet geprobeerd om een kind te maken, maar hij heeft een kind willen zíjn in zijn boek. Daardoor komen de emoties en gedachtes van Marius en Luuk overtuigend over en hoef je je als volwassen lezer niet te storen aan een kinderlijk toontje en voel je je als jeugdige lezer serieus genomen.

Het boek als geheel is ontroerend en de visie van Luuk op het gedrag van zijn ouders is voor een volwassen lezer erg herkenbaar. Daarmee wordt niet alleen een emotionele wereld geschapen door wat er wel staat, maar ook vooral door wat er niet staat. Een prachtboek!

Michael Ende, Het ondeindige verhaal

Het oneindige verhaal

Beoordeling: 4 sterren

Ooit heb ik een deel van de film The NeverEnding Story gezien en ik ben altijd benieuwd geweest sinds het boek van Jessie in onze gezamenlijke boekenkast staat en zij er enthousiast over bleek. Na het lezen ben ik behoorlijk enthousiast. Het is een mooi verhaal en het zit erg goed in elkaar. Veel zaken grijpen op mooie manieren in elkaar. Bovendien, ik heb een fantasybook uitgelezen, terwijl ik helemaal niet van fantasy houd en dat is op zichzelf al een compliment waard.

Wel kent dit boek een belangrijke dip. Zodra Balthazar in Fantásia terecht is gekomen, gebeurt er een tijdje erg weinig. Het kostte me gedurende die passages ook veel moeite om door te blijven lezen.

Dit jeugdboek is voor kinderen spannend en boeit, terwijl het ook voor volwassenen stof tot denken heeft en leuk is om te lezen.

Kortom: niet voor niets een succesvol boek dat al decennia bekend is en dat zelfs mij wist te boeien en daarom vier sterren.

Jaap ter Haar, Boris

BorisBeoordeling: 5 sterren

Soms weet je dat je een jeugdboek hebt gelezen toen je jong was, maar heb je geen idee meer waar het boek precies over ging. Met Boris  is dat het geval. Ik weet dat ik dat boek heb gelezen toen ik een jaar of 11 was, maar ik kon me het verhaal niet meer herinneren. Hoewel het boek sfeertechnisch nog fijner was geweest als de afgelopen decembermaand sneeuw en ijs had gekend, heb ik me fantastisch vermaakt met dit boek van Jaap ter Haar.

Om verschillende reden is Boris een erg goed boek. Niet alleen weet Jaap ter Haar de angst van de inwoners van Leningrad en hun situatie in het beleg in de Tweede Wereldoorlog, ook weet hij Boris neer te zetten als echt kind; hij is niet enkel vehikel voor de boodschap van het boek.  De schrijfstijl van Ter Haar is bovendien erg goed: hij gaat niet op zijn knieën om aan te sluiten bij het taalgebruik van kinderen, maar schrijft in een voor kinderen én volwassenen goed te volgen proza, dat kinderen in hun taalvermogen stimuleert. Een topper uit de Nederlandse jeugdliteratuurgeschiedenis die iedereen zou moeten lezen of herlezen!

Sally Nicholls, Als je dit leest bent ik dood

Als je dit leest ben ik doodBeoordeling:5 sterren

Sam is elf en weet dat hij zal doodgaan aan leukemie. Op 4 januari begint hij op advies van zijn lerares aan een boek waarin hij de laatste maanden van zijn leven beschrijft. Sam houdt erg van lijstjes; in zijn boek houdt hij lijstjes met feiten en wensen bij. Ook stelt hij daarin vragen waar niemand ooit antwoord op geeft, zoals: Hoe weet je dat je dood bent? Doet doodgaan pijn? Sam gaat op onderzoek uit om de antwoorden te vinden. In het ziekenhuis raakt Sam bevriend met zijn ‘ervaren’ en relativerende lotgenoot Felix, die hem helpt zijn wensenlijst te realiseren. Zo helpt Felix hem bij de dingen die een tiener gedaan moet hebben: kersenbrandewijn drinken, sigaretten roken en zoenen met een vriendin (Felix’ nichtje). Maar het plezier is eindig, want algauw overlijdt Felix. Sams wensen zijn nog niet allemaal verwezenlijkt…*

Nadat ik een recensie over dit boek las in de Lemniscaatkrant heb ik het direct gekocht en niets in deze recensie was gelogen: wat een mooi boek. Nicholls weet zo te schrijven dat het lijkt alsof je echt het boek van een 11-jarige leukemiepatiënt leest. De pijnlijke spagaat tussen nog genieten en verdriet, de reactie van de ouders van Sam op zijn situatie vanuit Sams perspectief: het toont een hele wereld van onuitgesproken gevoelens. Dat wat niet op papier staat is nog treuriger dan dat wat wel te lezen is. Het verhaal, de schrijfstijl, opbouw en afwisseling van lopende tekst, afbeeldingen en notities van Sam vormen een mooie balans en zij maken dit tot een boek dat ieder kind, maar ook iedere volwassene zou moeten lezen!

*Bron: flaptekst Als je dit leest ben ik dood

Jan de Zanger, “Dit been is korter”

Dit been is korterBeoordeling: 4 sterren

Hij had altijd gedacht dat ze elkaar toch niet zouden ontmoeten…Nu Ron Slot met de brief met kleurige Argentijnse postzegels in zijn handen staat, is hij blij en angstig tegelijk: Marry komt naar Nederland, maar in de steeds langere brieven die hij haar geschreven heeft staat geen woord over zijn ene been, dat korter is dan het andere. Hoe zal ze reageren als ze dat ziet. Marry is niet de enige die Ron in de periode na haar komst uit zijn evenwicht brengt. Zijn angstdromen worden ook veroorzaakt door de diefstallen in de school en in de manege waar hij kind aan huis is. Als alles erop wijst dat hij de dader is, hoe moet hij er de politie dan van overtuigen dat hij onschuldig is? De gebeurtenissen van een paar maanden zorgen ervoor dat Ron Slot in korte tijd volwassen wordt, al kost dat hem heel wat slapeloze uren…*

In de brugklas heb ik bijna alles van Jan de Zanger gelezen. Jan de Zanger is geen superbekende jeugdboekenschrijver, maar mij sprak hij erg aan. Een paar jaar geleden herlas ik Hadden we er maar wat van gezegd, een boek over pesten dat mij destijds een heel krachtig gevoel gaf en dat mij zelfs op mijn 22e weer raakte. Dankzij Ine ben ik nu in het bezit van diverse boeken van Jan de Zanger en Dit been is korter kon ik me nog goed herinneren. Het verhaal is voor een lezer die geen 13 meer is erg voorspelbaar, ook als je het boek voor de eerste keer zou lezen. De Zanger schrijft echter vermakelijk, op een volwassen toon, waardoor het verhaal net iets meer niveau krijgt dat een ‘gewoon’ probleemboek (bijvoorbeeld het werk van Carry Slee).
Wat mij echter vooral aansprak in de boeken van De Zanger (besef ik me nu) is dat hij personages schept die goed aansluiten bij mij eigen gevoelens en onzekerheden in die tijd. Daarnaast schrijft hij vanuit een duidelijk jongesperspectief. Veel andere problemeenboeken met een jongen in de hoofdrol doen toch behoorlijk meisjesachtig aan. Dat maakt Jan de Zanger tot een schrijver die logischerwijs goed bij mijn leesbehoeftes in de brugklas, maar ook nu nog wel, aansluiten.
Wat maakt dit boek dan toch tot een viersterrenboek en geen vijfsterrenboek. Dat zit hem in twee zaken. Ten eerste de voorspelbaarheid en daarnaast weet ik dat hij met Hadden we er maar wat van gezegd een duidelijk beter boek heeft geschreven heeft. Vandaar dus; maar als je het boek kunt bemachtigen moet je het zeker lezen!

*Bron: flaptekst Dit been is korter

Anne Provoost, Vallen

VallenBeoordeling: 4 sterren

Een verhaal over een verborgen verleden.Over vriendschap en manipulatie.Over kettingzagen en wapens.Over geweld en onwetendheid.Over houthakken en dansen.En vooral over hoe moeilijk het is de juiste beslissing te nemen.*

Vallen  is een fantastisch voorbeeld van overgangsliteratuur. Het boek past door zijn personages heel goed bij jongeren van een jaar of 14, de thematiek en het taalgebruik doen een wat ouder publiek van een jaar of 17/18 vermoeden, maar het verhaal is tegelijkertijd ook wel weer erg voorspelbaar, zeker voor lezers die vooruitwijzingen een beetje weten te interpreteren. Toch weet Anne Provoost het voor mij aan het einde van het boek (dat wel) toch nog spannend te maken.
De beoordeling van dit boek hangt in elk geval sterk af van de instelling waarmee je dit boek ter hand neemt. Ga je uit van een roman, dan kom je bedrogen uit en zul je je kapot ergeren aan het boek; ga je uit van een jeugdboek, dan snap je direct waarom dit boek vele prijzen in de wacht sleepte, o.a. de Woutertje Pieterseprijs en een Zilveren Griffel. Bovendien herinner ik me nu ook weer dat ik van Anne Provoost voor het vak Jeugdliteratuur van Harry Bekkering De roos en het zwijn  heb gelezen. Dat had eenzelfde tussenvorm die intrigerend is en mooi materiaal is voor leerlingen in de derde of begin vierde klas.

*Bron: Bol.com