Boer Boris in de sneeuw

https://i0.wp.com/s.s-bol.com/imgbase0/imagebase/large/FC/3/0/7/1/9200000015511703.jpg?resize=198%2C200&ssl=1

Beoordeling:

Wij als gezin zijn fan van Boer Boris. Was Boer Boris naar de markt om allerlei taaltechnische redenen geen vijf sterren waard, Boer Boris in de sneeuw is 5 sterren. Het boek is niet alleen mooi getekend, grappig en talig mooi, het heeft ook een veel beter kloppend metrum. De uitroep van broer Berend die in een wak valt “straks ben ik doodgegaan” blijft briljant. Topboek!

Frederik van Eeden, Pauls ontwaken

Beoordeling: 4 sterren

De negentiende eeuw, de literair mooist eeuw ooit, heeft weer een pareltje aan mij getoond: Pauls ontwaken. Frederik van Eeden schreef voor zijn overleden zoon een requiemroman, zoals A.F.Th. van der Heijden dat in deze eeuw voor zijn zoon ook deed. Ook in dit boek toont zich de psychoanalyticus en naturalist Van Eeden. Maar wat een opvallend verschil is met onder andere Van de koele meren des doods is dat hij hier geen afstand tot zijn onderzoeksobject kan bewaren. De emotie schijnt door de naturalistische beschrijving van Pauls natuur (persoonlijkheid) en sterven (ontwaken).

Bovendien heb ik bij Van Eeden de alzielgedachte leren kennen tijdens mijn studie en die zie je in Pauls ontwaken zeker terug. Het enige dat maakt dat ik toch geen vijf sterren geef voor dit boek, is het feit dat het boek na verloop van tijd best eentonig wordt. Het is superinteressant, bij vlagen briljant, maar niet altijd en overal.

Koester de grondrechten en gedeelde waarden

Beoordeling: 3 sterren

In de reeks richtingwijzers van D66 is dit boekje, Koester de grondrechten en gedeelde waarden,  het minst uitgesproken, het minst exclusief sociaal-liberaal. En ook niet het beste boekje.

Waar de voorgaande uitgaven als Vertrouw op de kracht van mensen of Denk en handel internationaal een sociaal-liberale grensverkenning zijn, worden in Koester de grondrechten en gedeelde waarden veel gemeenplaatsen aangedaan. Dat wordt in de inleiding ook expliciet vermeld, maar het blijft toch wat storend.

Bovendien zijn de vorige delen geschreven door groepen denkers en deskundigen. Dit boekje is vooral door Frank van Mil geschreven en doet daarom ook wat afgeraffeld aan. Het project moest af, dus in 2015 en 2016 moeten de laatste twee delen eruit, dus we werken even door. Een beetje jammer.

Toch blijft ook dit een uitgave die op abstract niveau (vooral in samenhang met de andere delen) een sociaal-liberale visie op de wereld neerzet. Een aanrader voor iedere D66’er.

Caja Cazemier, De eerste keer

Beoordeling: 1 ster

Howel Caja Cazemier populair is onder jongeren, kon haar boek De eerste keer mij niet bekoren. Ik heb het boek zelfs bijna een paar keer weggelegd. Het grootste probleem is de grote hoeveelheid uitleg die Cazemier geeft (een manco waar meer moderne schrijvers mee kampen). Na een mooie zin, volgt een concretisering, omdat de schrijver bang is niet begrepen te worden. Daardoor wordt een boek twee keer zo dik, maar ook twee keer zo traag. Een voorbeeld:

“Bezorgd keek Lynn naar de lucht, die nog steeds grijs was. Ze wilde liever niet weer in de regen fietsen.”

Iedereen weet dat als je bezorgd naar een grijze lucht kijkt, je angst is dat het gaat regenen, zeker binnen de context van dit verhaal waarin de hoofdpersonen al eerder in de regen gefietst hebben. Dat hoef je mij niet uit te leggen en ook een lezer van rond de 13/14 niet. Die kijken tijdens het naar school fietsen vaak genoeg bezorgd naar boven.

Een ander probleem is de puberale manier van schrijven. Cazemier wil een broeiierige zomer beschrijven; de manier waarop de seksuele passages worden beschreven zijn echter puberaal enbijna lachwekkend. Je hebt eerder het idee de hormonale  fantasieën van een dertienjarige puber leest dan het werk van een gerenommeerd schrijfster van jeugdliteratuur.

Een laatste probleem met het boek is de ongeloofwaardigheid: het boek zit vol losse eindjes, verdwijnende personages, zoals Maartje en Lynn en onduidelijkheden waar je als lezer mee blijft zitten. Kortom: een boek dat op veel terreinen tekort schiet en een knieval is voor het publiek in plaats van een stap omhoog op de literaire ladder.

Ted van Lieshout, Boer Boris gaat naar de markt

Beoordeling: 4 sterren

Sinds een paar maanden zijn Jessie, Noor, Daan en ik helemaal fan van Boer Boris. Nu was ik al fan van Ted van Lieshout als schrijver van onder andere het prachtige Gebr. Maar hij komt toch het best tot zijn recht als dichter van kindergedichten. En wanneer je dochter bij haar eerste honderd woordjes “boe bo”  al heeft zitten, weet je dat je iets moois geschreven hebt.

Nu is Boer Boris gaat naar de markt net geen vijf sterren waard en dat komt vooral omdat we Boer Boris gaat naar zee nog beter vinden. Er zitten wat rare rijmwoorden (boter – motor) en wat foutjes in het metrum (boordevol vitamines) in. Die imperfecties ontbreken bij zijn andere Boris-boek.

Menno van der Land, Langs de afgrond

https://i1.wp.com/s.s-bol.com/imgbase0/imagebase/large/FC/6/7/2/1/9200000010081276.jpg?resize=133%2C200Beoordeling: 5 sterren

Je hebt boeken die ieder lid van D66 zou moeten lezen. Tussen ideaal en illusie is zo’n boek, maar nog sterker heb ik dat met Langs de afgrond. Veel D66’ers zijn pas een tot vijf jaar lid van een partij met meer dan 40 jaar ervaring en hebben het dieptepunt in het bestaan van de sociaal-liberalen gemist. Van der Land beschrijft in dit boek prachtig hoe de partij vanaf 2002 zowel op de inhoudelijk agenda, als strategisch als organisatorisch afbrokkelde. Bovendien koppelt hij dit aan langere lijnen vanuit 1966, wat het boek een diepere lading geeft dan een feitenrelaas op basis van bronnenonderzoek.

Zelf ben ik vanaf februari 2003 lid van D66 en voor mij was Langs de afgrond een bron van herkenning: mijn eerste tien jaar D66 zijn erin vastgelegd en bij elke gebeurtenis had ik mijn eigen herinneringen. Zo kan ik me het partijcongres zonder pers op de bodem van de put herinneren, maar ook het partijcongres waar zoveel D66’ers kwamen dat de koffie en de broodjes op waren. Het campagnevoeren tegen de stroom in in 2006 was in Nijmegen succesvol, maar kostte ook veel energie en ik herlas nu de aanloop en de reeks gebeurtenissen in korte tijd die die campagne zo lastig maakten. Maar ook de successen in de oppositiebankjes met drie keihard werkende parlementariërs, met wie je in de toen erg kleine partij korte lijntjes had.

Het boek is bovendien spannend geschreven, hoewel de stijl feitelijk en beschrijvend blijft. In de aanloop naar het breekpunt in 2005, waarbij de chaos in de partijtop compleet was, bouwt de spanning zich snel op en wat je te lezen krijgt over de gesprekken die er plaats hebben gevonden en de acties van volwassen, hoogopgeleide mensen is beschamend.

Maar wat Langs de afgrond vooral een mooi en belangrijk boek maakt, is het moment van reflectie: je kunt als partij alleen maar leren van je fouten als je daarop terug kunt kijken. En verderbouwen op successen kan alleen als je weet hoe je tot die successen bent gekomen. Dat kan met dit boek in de hand perfect. En ik kan bijna niet wachten op het volgende deel: 2012-2022 waar we nu middenin zitten.

Roald Dahl, Joris en de geheimzinnige toverdrank

https://i1.wp.com/img.literatuurplein.nl/blobs/ORIGB/71686/1/1.jpg?resize=127%2C200

Beoordeling: 3 sterren

Ik heb al eerder werk van Roald Dahl besproken en daar ben ik doorgaans zeer enthousiast over. Joris en de geheimzinnige toverdrank is ook een leuk jeugdboek, met een grappig, typisch Dahl-verhaal. Maar het is helaas meer een verhaal dan een heel boek. Het is grappig, maar minder diepgaand, met minder laagjes dan bijvoorbeeld Witches of Mathilda.

Hugo Claus, Omtrent Deedee

Beoordeling: 3 sterren

Hugo Claus is een groot schrijver, maar Hugo Claus is ook een lastig schrijver. Zijn werk begint bijna altijd middenin een situatie, waarin pas heel langzaam en op een impliciete manier duidelijk wordt wat er allemaal speelt. Daarbij is de stijl van Claus vaak behoorlijk lastig: lange zinnen vol wendingen.

Omtrent Deedee las ik tijdens mijn studie voor Moderne Letterkunde van Jos Muyres aan de Radboud Universiteit. We bespraken in het eerste jaar de roman en bezochten vervolgens de toneelbewerking bij het Vrijdagtheater in Nijmegen. Die besprekingen, het toneelstuk en de kennis die ik daar heb opgedaan in 2003 of 2004 is inmiddels behoorlijk weggezakt uiteraard, maar bij herlezing helpt het wel de roman te doorgronden.

Want de stijl, de opbouw, het impliciete: het gebeurt allemaal ook in Omtrent Deedee. De explosie in de familie op het feest begint heel sluimerend en komt langzaam, maar met steeds rasser schreden tot een ontknoping. Het is interessant, maar ook erg ontoegankelijk; te ontoegankelijk om echt leuk te zijn, maar wel knap geconstrueerd.

David Melling, Hugless Douglas (Ik wil een knuffel)

Beoordeling: 4 sterren

Hoewel het boek in Nederland is uitgebracht onder de titel Ik wil een knuffel, bespreek ik het graag onder de Engelse titel: Hugless Douglas. Dat simpelweg, omdat die titel zoveel schattiger nog is dan de vertaalde. En dat past goed bij de schattige inhoud. Douglas (Dorus) is op zoek naar een knuffel en zoekt op allerlei plekken. Het spreekt al heel jong (vanaf 9 maanden) kinderen aan en het knuffeltje bij (sommige uitgaven van) het boekje maakt het mogelijk om direct het knuffelen in praktijk te brengen. De enige reden om Hugless Douglas 4 sterren te geven in plaats van vijf is dat er nog betere prentenboeken zijn.

Thomas More, Utopia

Beoordeling: 5 sterren

Niet alle teksten die honderden jaren oud zijn, zijn nog leesbaar. Nog veel minder teksten die honderden jaren oud zijn, zijn actueel en bieden de lezer van vandaag nog inzichten. De visie die More in Utopia uiteen zet is opvallend liberaal en positief, maar kent ook wel erg socialistische trekken. De uitgave in de Perpetua-reeks is erg mooi: een goed nawoord, strakke vertaling en handige bijlagen.

De rijkdom van dit boek is het beste met enkele citaten aan te geven. Het liberale wordt met name duidelijk wanneer More het onderwerp euthanasie bespreekt:

Wanner iemand aan hun oproep gehoor geeft beëindigt hijzelf zijn leven door te stoppen met eten of er worden voorzieningen getroffen waardoor hi ongemerkt in zijn slaap overlijdt. […] Euthanasie is in hun ogen een waardige manier va sterven, maar dat geldt niet voor zelfmoord. (blz. 117-118)

Ook wanneer het gaat om het regelen van zaken door mensen onderling (vertrouwen) in plaats van via regels (verdragen).

[…] blijven Utopianen toch vinden dat het niet juist is dat volkeren met elkaar verdragen sluiten, want daardoor gaan ze denken dat ze van nature vijanden zijn (alsof er geen natuurlijk band zou bestaan tussen volkeren die vlak bij elkaar  wonen en alleen door een heuvel of een rivier van elkaar gescheiden zijn) en geloven dat ze het volste recht hebben elkaar naar het elven te staan […] Door je juist te richten op wat je gemeen hebt bereik je hetzelfde als met een verdrag: mensen voelen een sterkere band als die berust op oprechte vriendschap dan op een verdrag vol mooie woorden. (blz. 126)

Meer passend in zijn tijd en daarmee minder zijn tijd ver vooruit zijn passages over onder andere de verschillende menssoorten met elk hun eigen volksaard en de gemeenschapscultuur waarin God een grote rol heeft en ongeloof zelfs bestraft wordt.