De Nederlandstalige onderwijspodcasts

Nu ik zelf een onderwijspodcast maak, heb ik met nog meer interesse naar diverse van mijn concullega’s geluisterd. In deze bijdrage een overzicht van de mij bekende Nederlandstalige onderwijspodcasts en mijn persoonlijke oordeel hierbij.

En ja, het gevaar is dat het beeld ontstaat dat ik mijn collega’s bij de enkels afzaag om als enige glorieuze podcast in dit veld over te willen blijven. Maar dat is niet het geval. Ik beluister vele van deze podcasts regelmatig en we kunnen elk met onze eigen aanpak prima naast elkaar bestaan.

1. Pictio Onderwijspodcast
De leukste podcast maken Wytze Niezen en ik natuurlijk zelf, de Pictio Onderwijspodcast. Het is niet alleen leuk om te luisteren naar een podcast, maar zelf in gesprek met interessante gasten en dat delen met anderen is misschien nog wel veel leuker! Elke maand een interessant thema en dan één of twee gasten daarbij uit het werkveld. Je vind de Pictio Onderwijpodcast op elk denkbaar platform, en in elk geval via de onderstaande link.
https://anchor.fm/pictio-onderwijspodcast

2. De 4 sleutels voor een effectieve les
De 4 sleutels is de podcast van het onderwijsadviesbureau met dezelfde naam. Het bureau geeft trainingen en maakt materialen voor basisscholen gericht op het instructiegedrag en het ontwikkelingsgerichte gesprek daarover. Theo Wildeboer spreekt hierin elke keer met een deskundige, vaak van universiteiten, over een krachtige les. Evidence-informed je les vormgeven is het uitgangspunt. Interessant materiaal, ook voor iedereen die lesgeeft, ook buiten de basisschool. Al zou er in het gesprek wat mij betreft soms iets scherper gesneden mogen worden.
https://www.deviersleutels.nl/podcast/

3. Meesterwerk
Meestwerk is de podcast van Jan Jaap Hubeek, onderwijsmanager educatie bij de pabo in Leiden. Hij bezoekt mensen die innoveren in het onderwijs, over de laatste ontwikkelingen op onderwijsgebied en het ondernemerschap vanuit docenten of onderwijsbetrokkenen. De serie leunt daarbij, zeker in het begin, wel wat sterk op wat er zich in Amsterdam en omstreken afspeelt, maar dat verbreed zich in de loop van de tijd wel. Hij heeft echt de voorhoede van onderwijsontwikkelingen te pakken, zoals de Agora, Iederwijs of scholen met mindfullness op het curriculum. Maar dit soort tegendenkers zetten je wel weer aan het denken over je eigen praktijk.

4. Opgejaagd
Ik was echt geïntrigeerd door de serie Opgejaagd. De strijd van Jennifer Petterson bij haar kennismaking met de Nederlandse kinderopvang en het Nederlandse onderwijs maak je van dichtbij mee. Moet het gezin naar Zweden gaan, naar het onderwijs uit haar geboorteland dat ze veel beter vindt dan wat ze bij haar kinderen ziet gebeuren? En waarom doen we in Nederland wat we doen? Een persoonlijke en interessante kennismaking met onze eigen kijk op kinderen.

5. Slobcast
Een minister met een eigen podcast, dat is Arie Slob met zijn Slobcast. Ongeveer 1 keer per maand gaat Arie Slob in gesprek met mensen rondom een onderwijsthema waar hij mee bezig is. Uiteraard is het onderdeel van de communicatiestrategie vanuit het ministerie, maar het is wel leuk om op deze manier te volgen waar de minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs.
https://soundcloud.com/arieslob

6. Buiten de krijtlijnen
Buiten de Krijtlijnen is een Vlaamse podcast over onderwijs. Begonnen in 2017 heeft de podcast zijn activiteiten nu weer opgepakt. Gesprekken met experts, docenten, directeurs en pedagogen om onderwijsvraagstukken te bevragen en beantwoorden. De podcast lijkt in zekere zin op onze eigen podcast, maar dan vanuit het Vlaamse onderwijs. Ik zou wel als ik de maker was vaker afspreken met mensen op locatie: de audiokwaliteit via Skype is nogal wisselend en dat is jammer.
https://soundcloud.com/user-704790814

7. Tjipcast
Tjipcast is de wekelijkse podcast (en video) van dr. Tjip de Jong over leren, veranderen, samenwerken, leiderschap of innoveren. Onderwerpen als goed rekenonderwijs, autonomie en zelfsturing en nieuw organiseren komen onder andere voorbij, maar onderwijs is slechts een (klein) deel van deze podcast. Dat snijvlak van leren, leiderschap en innovatie sluit aan bij het zelfstandig ondernemerschap van De Jong en levert regelmatig interessante gesprekken op, soms wat meer binnen het primaire proces in het onderwijs, meestal wat meer daarbuiten. Wel klinkt de podcast soms wat hol, door het opnemen met één microfoon en die tune, daar kan ik ook maar niet aan wennen.
https://tjipcast.nl/

8. Kennisnet podcast
Kennisnet is voortgekomen uit het PO, VO en MBO als onafhankelijk expertisecentrum en diensteverlenr op het gebied van ICT-gebruik in het onderwijs. En daarover gaat de al behoorlijk lang bestaande podcast van Kennisnet ook over: ICT en onderwijs. Leuke gesprekken waarin de gidsfunctie van Kennisnet duidelijk uit naar voren komt: zowel praktische en technische onderwerpen als trends, bijvoorbeeld Artificial Intelligence, komen naar voren. Een leuke podcast voor wie interesse heeft in dit specifieke gebied.
https://kennisnet.libsyn.com/

9. De Grote Pauze Podcast
Eind oktober 2019 startte het LAKS met De Grote Pauze Podcast. Een podcast voor en door middelbare scholieren. De eerste aflevering belooft een compact gesprek (10 minuten) over een actualiteit van het onderwijs. Leuk om te zien dat het LAKS op deze manier probeert de achterban te bereiken via dit medium. Ik ben benieuwd hoe de inhoud zich verder ontwikkelt.
https://open.spotify.com/show/0eKviVTp7vwc0rXl7dvabL

10. Flip the system podcast
In deze podcast voert René Kneyber, docent wiskunde en publicist, gesprekken over onderwijs. Er zijn inmiddels twee seizoenen en óf en wanneer er een derde komt is nog niet duidelijk. Kneyber praat hierin met een aantal (ervarings)deskundigen over de stand van het onderwijs of hij bespreekt met hen een onderwijsboek. Invalshoek is vaak de politiek en de crisis die zich aan het voltrekken is in het onderwijs. Wanneer je meer afleveringen luistert valt wel op dat de podcast wel wat eenzijdig over de boeken van Knyeber gaan. Ik zoek toch wat meer afstand in een podcast.
https://flipthesystem.libsyn.com/

11. Uit de school geklapt
Maarten en Gijsbert zijn ook een onderwijspodcast gestart in de afgelopen maanden. Ook zij gaan in gesprek met mensen over het onderwijs, maar ze richten zich specifiek op verrassende, inspirerende en grensverleggende onderwijspraktijken. Ze willen in de komende jaren bijdragen aan een duurzaam educatienetwerk; een flexibel netwerk, dat in inhoud en vorm past bij de uitdagingen van onze tijd en bij datgene waar scholieren, studenten, maar ook degenen die school achter de rug hebben, zelf zeggen behoefte aan te hebben. Leuke gesprekken, maar wel twee keer met dezelfde gast in drie afleveringen, dus ik ben benieuwd hoe deze podcast zich verder ontwikkelt.
Update 9-11: de nieuwste aflevering geeft hoop, een leuk onderwerp, maar de makers doen er goed aan wat scherper te snijden in het gesprek. Het is nu wat langdradig en komt wat ongestructureerd over.
http://www.maartenengijsbert.nl

12. Uit de school geklapt
Uit de school geklapt is een aangekondigd project dat in januari 2020 zou moeten starten. In deze podcast zullen Nederlandstalige docenten hun anekdotes delen: korte afleveringen, soms hartverwarmend, soms tenenkrommend. Want het onderwijs kent vertederende momenten, maar ook kom je jezelf als docent wel eens behoorlijk tegen. Er is een leuke pilotaflevering op Soundcloud gezet, maar of het een vervolg krijgt is nog niet helder.
https://soundcloud.com/uitdeschoolgeklapt

De overige
En dan bespreek ik nog vier kleinere podcasts. Het zijn podcasts die niet altijd door zijn gezet of die nog maar net begonnen zijn.

Zo is ongeveer op hetzelfde moment als de Pictio Onderwijspodcast ook Onderwijspodcast.nl begonnen. Er zijn nu drie afleveringen van een tweegesprek over de laatste onderwijsnieuwtjes. Het blijft nogal hangen in een gesprek van twee mannen over wat er in het nieuws is geweest: het voegt voor mij niet zoveel toe om hiernaar te luisteren. Wel nodigen ze iedereen uit om zich als gast te melden, dus hopelijk volgen er binnenkort interessante gesprekken.
www.onderwijspodcast.nl

Efficiënt onderwijs is ook een Vlaamse podcast, horende bij de website Efficiëntonderwijs.be. Stijn Derudder wil het secundair onderwijs in Vlaanderen versnellen en efficiënter maken en gaat in gesprek met diverse deskundigen over verschillende onderdelen van het secundair onderwijs, variërend van gevechtskunst tot geschiedenis en van de militaire school tot informatica. Ik vind de gesprekken soms wat te lang duren en niet altijd super interessant en ook de relatie met de website die erbij hoort snap ik niet altijd helemaal, maar misschien is het wat voor jou.
https://efficientonderwijs.be/blog/

Omroep Onderwijs is in 2018 begonnen en na twee afleveringen alweer gestopt. De omschrijving doet vermoeden dat de ambities groter waren: “Anja Vink en Ronald Buitelaar leggen even de pennen neer om aan de keukentafel de laatste onderwijsontwikkelingen te bespreken, hun ideeën daarover uit te wisselen en zich zo nu en dan te wagen aan een gewaagde voorspelling. Over werklast, de politiek, onderwijsinnovatie, bureaucratie, de leraar en de klas.” Jammer dat het zo snel gestopt is, maar ik begreep van Ronald Buitelaar dat het maken van de podcast helaas te veel tijd kostte.
https://podtail.com/podcast/omroep-onderwijs/

Gepubliceerd: 25-10-2019
Update 26-10-2019: Kennisnet podcast toegevoegd
Update 04-11-2019: De Grote Pauze podcast en Uitdeschool.nl toegevoegd
Update 06-11-2019: Flip the system podcast toegevoegd
Update 09-11-2019: Oordeel Maarten en Gijsbert aangepast en als aparte podcast vermeld
Update 20-11-2019: Toevoeging Tjipcast over de tune
Uptdate 29-11-2019: Aanvulling oordeel Flip the system

Marjan Berk, Nooit te oud!

Beoordeling: 2 sterren

Tja, soms heb je van die boeken of schrijfsters waarvan je een boek in je collectie hebt die je niet direct zelf zou uitkiezen. Maar je wilt als docent en geïnteresseerde in literatuur wil je je horizon ook wel eens verbreden. Maar deze horizon hoef ik niet meer over.

Nooit te oud is niet spannend opgebouwd, ik kan met niet inleveren, is niet mooi geschreven, heeft een raar onverwacht einde; het enige fijne was dat het snel las en dus ook weer snel uit was. En voor die moeite, een tweede ster.

Abdelkader Benali, De stem van mijn moeder

Beoordeling: 3 sterren

Abdelkader Benali schrijft doorgaans mooie boeken. Soms ook mindere. De stem van mijn moeder is wat dit betreft een mooie middenmoter. De lichte toon van vertellen is erg prettig en past wat mij betreft goed bij wat ik van hem heb gezien bij ons op school.

Maar het probleem met dit boek is dat het nergens schuurt. En dat de vader nooit sprong is nogal voorspelbaar. Het boek leert je mooie mensen kennen die met de zachte blik van de verteller worden beschouwd, maar dat levert geen spetterende literatuur op.

Spider-Man: Into the Spider-Verse (regie: Bob Persichetti, Peter Ramsey, Rodney Rothman)

Beoordeling: 5 sterren

Wat een gave film! De stijl is nogal out of the box, maar echt heel cool. Ook de grapjes en het doorbreken van de vierde wand in de film maken de film bijna filmhuisachtig. En dat voor een superheldenfilm. En het mooie is dat alles erin zit: actie, snelheid, meeleven met de personages. Vijf sterren meer dan waard!

Kinderfilms en Disney+

De herfstvakantie is zo’n tijd waarin je met de kinderen in het bed samen een leuke film kunt kijken. En met de komst van Disney+ hebben we veel oude Disney Classics gezien. Peter Pan, Bambi, The Lion King, Alladin, het is allemaal voorbij gekomen.

En de meeste films zijn nog net zo leuk als ik ze vroeger vond. De één ken ik beter dan de ander en de één spreekt volwassenen ook nog meer aan dan de ander, maar zeker Alladin en The Lion King zou ik ook prima met Jessie ’s avonds op de bank nog een keer kunnen kijken. Dat hebben we natuurlijk met The Lion King ook al gedaan.

Maar ook op Netflix staat voor kinderen (daar heel lelijk “kids” genoemd), hoewel dat een heel andere selectie is: veel diverser en veel wisselender in kwaliteit. Sommige dingen vind ik minder leuk, zoals Booba, maar de film Sammy’s avonturen 2 vond ik gek genoeg best leuk. Vaak zijn tweede delen namelijk niet zo sterk en zijn rip offs van andere films (Finding Nemo in dit geval) meestal behoorlijk slecht, maar dat is in dit geval niet zo het geval. Gelukkig; dan kun je niet alleen met je kinderen genieten omdat zij genieten van een film, maar ook omdat je zelf blij wordt van zo’n film.

Dumbo (regie: Tim Burton)

Beoordeling: 4 sterren

De Tim Burtonversie van Dumbo sluit op een bepaalde manier mooi aan bij de originele Disneyversie. Maar Burton heeft ook flink wat ingrepen gedaan in het verhaal.

De sfeer in de film is fantastisch, laat dat maar aan Burton over. En met die sfeer en het acteerwerk en de vormgeving, maakt hij de ingrepen in het verhaal wel goed. Want de ingrepen zijn niet allemaal echte verbeteringen. Toch is het verhaal, als je het op zichzelf bekijkt, mooi en aangrijpend. Leuke film!

Rutger Bregman, De meeste mensen deugen

Ik ben al enkele jaren lid van de Correspondent en vaak vind ik de artikelen interessant, de houding soms pedant en arrogant, maar bij vlagen is men briljant. Rutger Bregman was dat allemaal in het filmpje van Davos 2019, maar in het laatste boek is hij eigenlijk alleen maar briljant.

De meeste mensen deugen is één van de beste boeken die ik in járen heb gelezen. Dat zou deels kunnen komen, omdat het mijn beeld van de wereld bevestigt; dat vinden mensen natuurlijk sowieso heel fijn om te lezen. Maar ik ga mijn vijf sterren niet alleen wijten aan de confirmation bias.

Het sluit ook aan bij ontwikkelingen die er elders te zien zijn, bij voorbeelden nog los van de voorbeelden uit het boek. Zo kreeg ik enkele jaren geleden een workshop over het School Wide Positive Behavior System: SWPBS. Daarin wordt aangegeven dat je als docent nu heel veel tijd besteedt aan negatief gedrag. Maar als je goed gaat kijken werkt 80% van de leerlingen ‘gewoon’ mee in de klas, 15% heeft een zetje nodig en die laatste 5% kost veel extra aandacht en energie. Terwijl die 5% nu vaak 80% van je beeld en aandacht vraagt.

De meeste mensen deugen leest bovendien heel snel, er worden gave (en bekende) onderzoeken besproken waarbij zowel het onderzoek als de weerleggingen uitgebreid aandacht krijgen. Ook de voorbeelden in de latere hoofdstukken zetten je wereldbeeld op een mooie manier in een ander perspectief. Het ultieme omdenkboek dat iedereen zou moeten lezen!

Demain tout commence (regie: Hugo Gélin)

Beoordeling: 5 sterren

Er staat helaas heel, heel veel bagger op Netflix. Maar als je goed zoekt kom je ook pareltjes tegen. En Demain tout coummence (Engels: Two is a family) is er zo één.

Allereerst is de hoofdrol van Omar Sy al een belangrijke aanwijzing, maar het uitgangspunt voor de film (een vrijgezel krijgt een kind dat hij verwekt heeft in de schoot geworpen en moet zich er mee zien te redden) is eveneens veelbelovend.

En als je dan het slot ziet (ik zal niets spoileren) dan raakt de film je diep in je hart. Prachtig!

Black Panther (regie: Ryan Coogler)

Beoordeling: 4 sterren

Het superheldengenre bekijk ik altijd op zijn meritus. Nee, die films halen het niet bij The pianist of The shawshank redemption, maar datzelfde geldt voor James Bond.

Black Panther is een mooie film: de verhaallijn is mooi en sluit goed aan bij de maatschappelijke discussies in met name de VS op dit moment. Dat maakt kunstuitingen in mijn ogen altijd extra sterk: als ze een relatie aangaan met de wereld buiten de kunst. Maar los daarvan is de film mooi vormgegeven, goed gespeeld en boeiend.

The Lion King (regie: John Favreau)

Beoordeling: 5 sterren

Als je naar een remake van een bekende film gaat, loop je altijd het risico teleurgesteld te raken. Maar bij The Lion King is dat alles behalve het geval. Het is een meesterlijke remake van de Disney-klassieker uit de jaren ’90.

Niet alleen de bekende muziek en verhaallijn, maar ook de nieuwe elementen zijn mooi ingevoegd. De niet-getekende karakters hebben hun beperkingen, dus een grote dierenstapel of het dansen in een hoelarokje is niet mogelijk. Maar dat is door de makers mooi opgelost met o.a. een leuke Easter Egg vanuit Beauty and the Beast.

Je kunt het bijna niet noemen of het is goed aan deze verfilming. Vijf sterren meer dan verdiend!